Mantra 1
Sukta 5.68
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Gāyatrī (probable for this short verse; verify metrical count in editions)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र वो मित्राय गायत वरुणाय विपा गिरा । महिक्षत्रावृतं बृहत् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र वो॑ मि॒त्राय॑ गायत॒ वरु॑णाय वि॒पा गि॒रा । महि॑क्षत्रावृ॒तं बृ॒हत् ॥
Transliteration
prá vo mitrā́ya gāyata váruṇāya vipā́ girā́ | máhi-kṣatrāv ṛtáṃ bृहát ||
Translation
Sing forth to Mitra, to Varuṇa, with a discerning utterance. Great in sovereignty are they; they establish the Vast Truth-Order.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । वः॒ । मि॒त्राय॑ । गा॒य॒त॒ । वरु॑णाय । वि॒पा । गि॒रा । महि॑ऽक्षत्रौ । ऋ॒तम् । बृ॒हत् ॥प्र । वः । मित्राय । गायत । वरुणाय । विपा । गिरा । महिक्षत्रौ । ऋतम् । बृहत् ॥pra | vaḥ | mitrāya | gāyata | varuṇāya | vipā | girā | mahi-kṣatrau | ṛtam | bṛhat
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga) प्रत्यय-रहित उपसर्ग
वःto you (pl.)
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun)
मित्रायto Mitra
मित्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
गायतsing (you all)!
गायत:
—
TypeVerb
Rootगै (गायति) / √gai ‘to sing’
वरुणायto Varuṇa
वरुणाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
विपाःthe inspired poets (singers)
विपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्/विपा (प्रातिपदिक; ‘inspired poet/singer’)
गिराwith (a) hymn/voice
गिरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) ‘voice, hymn’
महिक्षत्रौthe two of great sovereignty
महिक्षत्रौ:
Kartā
TypeAdjective (dual epithet)
Rootमहि-क्षत्र (समास; ‘great dominion/sovereignty’)
वृतम्encompassing, covering
वृतम्:
Karma
TypeParticiple
Root√वृ (वृणोति/वृणुते) → क्त (past passive participle) ‘covered/encompassed; chosen/ordained’ (context: ‘encompassing’)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक) ‘great, lofty’