HomeRig VedaMandala 5Sukta 63Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

ऋतस्य गोपावधि तिष्ठथो रथं सत्यधर्माणा परमे व्योमनि । यमत्र मित्रावरुणावथो युवं तस्मै वृष्टिर्मधुमत्पिन्वते दिवः ॥

ऋत॑स्य गोपा॒वधि॑ तिष्ठथो॒ रथं॒ सत्य॑धर्माणा पर॒मे व्यो॑मनि । यमत्र॑ मित्रावरु॒णाव॑थो यु॒वं तस्मै॑ वृ॒ष्टिर्मधु॑मत्पिन्वते दि॒वः ॥

ṛtásya gopā́v ádhi tiṣṭhatho ráthaṃ sátya-dharmāṇā paráme vyòmani | yám átra mitrāvaruṇā́v ávatho yuváṃ tásmai vṛṣṭír mádhu-mat pinvate diváḥ ||

Guardians of Ṛta, you stand upon your chariot in the highest heaven, established in the law of Truth. Whomever you two support here, for him the rain from heaven is pressed out as sweetness—nourishment for the growth of the soul.

ऋत॑स्य । गो॒पौ॒ । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । रथ॑म् । सत्य॑ऽधर्माणा । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । यम् । अत्र॑ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । अव॑थः । यु॒वम् । तस्मै॑ । वृ॒ष्टिः । मधु॑ऽमत् । पि॒न्व॒ते॒ । दि॒वः ॥ऋतस्य । गोपौ । अधि । तिष्ठथः । रथम् । सत्यधर्माणा । परमे । विओमनि । यम् । अत्र । मित्रावरुणा । अवथः । युवम् । तस्मै । वृष्टिः । मधुमत् । पिन्वते । दिवः ॥ṛtasya | gopau | adhi | tiṣṭhathaḥ | ratham | satya-dharmāṇā | parame | vi-omani | yam | atra | mitrāvaruṇā | avathaḥ | yuvam | tasmai | vṛṣṭiḥ | madhu-mat | pinvate | divaḥ

ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
गोपौtwo guardians/protectors
गोपौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकारण (locative sense with verb)
TypeIndeclinable
Rootअधि
तिष्ठथःyou two stand
तिष्ठथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
सत्यधर्माणौ(you two) whose ordinances are true / of true law
सत्यधर्माणौ:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसत्य-धर्मन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
परमेin the highest
परमे:
अधिकारण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
व्योमनिin the sky/firmament
व्योमनि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-समास)
अवथःyou two help/protect
अवथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु; ‘to help/protect’)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ (पुनरुक्त-प्रयोगः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्मैto him / for him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
मधुमत्honey-sweet, rich (in sweetness)
मधुमत्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
पिन्वतेswells/abounds, is made to flow
पिन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिव्/पिन् (धातु; ‘to swell, make abound, set in motion’)
दिवःof/from heaven
दिवः:
अपादान/सम्बन्ध (source: ‘from heaven’ / genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)