HomeRig VedaMandala 5Sukta 44Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.44

Devata: Agni (probable, based on barhiṣad, svàr-vid, and milking by hymn; hymn 5.44 is classically Agni-oriented in many traditions)

तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम् । प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे ॥

तं प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ ज्ये॒ष्ठता॑तिं बर्हि॒षदं॑ स्व॒र्विद॑म् । प्र॒ती॒ची॒नं वृ॒जनं॑ दोहसे गि॒राशुं जय॑न्त॒मनु॒ यासु॒ वर्ध॑से ॥

táṃ pratnáthā pū́rvathā víśvathemáthā jyéṣṭhatātim barhíṣadaṃ svàr-vidám | pratīcīnáṃ vṛ́janaṃ dohase girā́śuṃ jáyantam ánu yā́su várdhase ||

Him we call in the ancient way, in the first way, in every way and now—him, the most elder greatness, seated on the sacred grass, the finder of the Sun-worlds. Turning towards us, the wide-striding one, we milk him with the word: swift, victorious—along those paths in which you increase.

तम् । प्र॒त्नऽथा॑ । पू॒र्वऽथा॑ । वि॒श्वऽथा॑ । इ॒म्ऽअथा॑ । ज्ये॒ष्ठऽता॑तिम् । ब॒र्हि॒ऽसद॑म् । स्वः॒ऽविद॑म् । प्र॒ती॒ची॒नम् । वृ॒जन॑म् । दो॒ह॒से॒ । गि॒रा । आ॒शुम् । जय॑न्तम् । अनु॑ । यासु॑ । वर्ध॑से ॥तम् । प्रत्नथा । पूर्वथा । विश्वथा । इम्अथा । ज्येष्ठतातिम् । बर्हिसदम् । स्वःविदम् । प्रतीचीनम् । वृजनम् । दोहसे । गिरा । आशुम् । जयन्तम् । अनु । यासु । वर्धसे ॥tam | pratna-thā | pūrva-thā | viśva-thā | im-athā | jyeṣṭha-tātim | barhi-sadam | svaḥ-vidam | pratīcīnam | vṛjanam | dohase | girā | āśum | jayantam | anu | yāsu | vardhase

तम्him/that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रत्नथाin the ancient way
प्रत्नथा:
अधिकारण
TypeAdjective (adverbial use)
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
पूर्वथाas before, in the former manner
पूर्वथा:
अधिकारण
TypeAdjective (adverbial use)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
विश्वथाin every way
विश्वथा:
अधिकारण
TypeAdjective (adverbial use)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इमथाin this way, thus
इमथा:
अधिकारण
TypeAdjective (adverbial use)
Rootइम (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्येष्ठतातिम्pre-eminence, highest rank
ज्येष्ठतातिम्:
कर्म
TypeNoun (abstract)
Rootज्येष्ठताति (प्रातिपदिक; ज्येष्ठ + -ताति भाववाचक)
बर्हिषदम्the one seated on the sacred grass (at the rite)
बर्हिषदम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक; बर्हिस् + सद् ‘to sit’)
स्वर्विदम्finder/knower of heaven (light)
स्वर्विदम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootस्वर्विद् (प्रातिपदिक; स्वर् ‘heaven/light’ + विद् ‘to know/find’)
प्रतीचीनम्turned toward (us), facing this way
प्रतीचीनम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रतीचीन (प्रातिपदिक)
वृजनम्(hostile) enclosure/obstacle; distress
वृजनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
दोहसेfor milking/for yielding (benefit)
दोहसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदोहस् (प्रातिपदिक; √दुह् ‘to milk’ → ‘milking, yielding’)
गिराwith a song/utterance
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
आशुम्swift
आशुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
जयन्तम्conquering, victorious
जयन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (present active)
Rootजयन्त् (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ शतृ-प्रत्यय)
अनुafter, along, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
यासुin which (ways/paths)
यासु:
अधिकारण
TypePronoun (relative)
Rootया (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्धसेyou grow/thrive
वर्धसे:
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) / Vedic middle ‘to grow, thrive’