HomeRig VedaMandala 5Sukta 41Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.41 commonly to the Atris; verse-level certainty: medium)
Devata: Aditi / protective Mother-power (with overlap to Varūtrī as a guarding aspect; verse invokes a maternal, protective śakti)
Chandas: Jagatī (probable for RV 5.41; verse-level verification recommended)

पदेपदे मे जरिमा नि धायि वरूत्री वा शक्रा या पायुभिश्च । सिषक्तु माता मही रसा नः स्मत्सूरिभिॠजुहस्त ऋजुवनिः ॥

प॒देप॑दे मे जरि॒मा नि धा॑यि॒ वरू॑त्री वा श॒क्रा या पा॒युभि॑श्च । सिष॑क्तु मा॒ता म॒ही र॒सा न॒: स्मत्सू॒रिभि॑ॠजु॒हस्त॑ ऋजु॒वनि॑: ॥

padepáde me jarimā́ ní dhāyi varū́trī vā śakrā́ yā pāyúbhiś ca | síṣaktu mātā mahī́ rasā́ naḥ smátsūríbhiḥ ṛjúhastā ṛjúvaniḥ ||

At every step may the burden of decay in me be laid down. May the strong Protectress who guards with her powers of preservation stand for us. Let the mighty Mother, rich in essence, pour herself into us—she who, with our illumined seers, sets the hands and the movement straight toward the Truth.

प॒देऽप॑दे । मे॒ । ज॒रि॒मा । नि । धा॒यि॒ । वरू॑त्री । वा॒ । श॒क्रा । या । पा॒युऽभिः॑ । च॒ । सिस॑क्तु । मा॒ता । म॒ही । र॒सा । नः॒ । स्मत् । सू॒रिऽभिः॑ । ऋ॒जु॒ऽहस्ता॑ । ऋ॒जु॒ऽवनिः॑ ॥पदेपदे । मे । जरिमा । नि । धायि । वरूत्री । वा । शक्रा । या । पायुभिः । च । सिसक्तु । माता । मही । रसा । नः । स्मत् । सूरिभिः । ऋजुहस्ता । ऋजुवनिः ॥pade--pade | me | jarimā | ni | dhāyi | varūtrī | vā | śakrā | yā | pāyu-bhiḥ | ca | sisaktu | mātā | mahī | rasā | naḥ | smat | sūri-bhiḥ | ṛju-hastā | ṛju-vaniḥ

पदेin a step/place
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
पदेat every step (step by step)
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
जरिमाold age, decay
जरिमा:
कर्तृ (क्रियायाः) / विषय
TypeNoun
Rootजरिमन्/जरिमा (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’)
निdown, into; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
धायिhas been set/placed
धायि:
कर्म (जरिमा) / भाव
TypeVerb
Rootधा (धातु) + नि
वरूत्रीa protection, a shelter
वरूत्री:
कर्तृ/विशेष्य (अस्ति-लुप्त)
TypeNoun
Rootवरूत्री (प्रातिपदिक; ‘protection, shelter’)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
शक्राmighty
शक्रा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशक्र (प्रातिपदिक; ‘mighty’)
याwhich
या:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पायुभिःwith protectors/guards
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; ‘protector/guard, protection’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सिषक्तुlet (her) attach/cleave
सिषक्तु:
कर्तृ (माता) / विधेय
TypeVerb
Rootसिच्/सिषक् (धातु; वेदिक ‘to join/attach, to cleave to’)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
माताthe mother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
महीgreat
मही:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक; ‘great’)
रसाthe sapful/juicy (one), essence
रसा:
विशेषण/अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक; ‘sap/juice, essence’)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्मत्from us
स्मत्:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootस्मद्/स्मत् (अव्यय; ‘from/than us’)
सूरिभिःwith patrons/nobles
सूरिभिः:
करण/सह
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक; ‘patron, noble, lord’)
ऋजुहस्तःstraight-handed
ऋजुहस्तः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootऋजु + हस्त (समास; ‘straight-handed’)
ऋजुवनिःstraight-voiced / upright in speech
ऋजुवनिः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootऋजु + वनि (समास; ‘straight-voiced/straight-speaking’ < वन्/वनि ‘voice, sound, praise’)