HomeRig VedaMandala 5Sukta 41Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.41

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; RV 5.41 is traditionally Kaṇva hymn)
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical check)

को नु वां मित्रावरुणावृतायन्दिवो वा महः पार्थिवस्य वा दे । ऋतस्य वा सदसि त्रासीथां नो यज्ञायते वा पशुषो न वाजान् ॥

को नु वां॑ मित्रावरुणावृता॒यन्दि॒वो वा॑ म॒हः पार्थि॑वस्य वा॒ दे । ऋ॒तस्य॑ वा॒ सद॑सि॒ त्रासी॑थां नो यज्ञाय॒ते वा॑ पशु॒षो न वाजा॑न् ॥

kó nu vāṃ mitrāvaruṇāv ṛtāyán divó vā maháḥ pārthivásya vā de | ṛtásya vā sádasi trāsī́thāṃ no yajñāyaté vā paśuṣó na vā́jān ||

Who will truly serve you two, Mitra and Varuṇa, in the heaven or in the great, or in the earthly realm? In the seat of Ṛta, protect us—whether for the sacrificer or for the one who seeks like a herdsman the plenitudes of force.

कः । नु । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒ । ऋ॒त॒ऽयन् । दि॒वः । वा॒ । म॒हः । पार्थि॑वस्य । वा॒ । दे । ऋ॒तस्य॑ । वा॒ । सद॑सि । त्रासी॑थाम् । नः॒ । य॒ज्ञ॒ऽय॒ते । वा॒ । प॒शु॒ऽसः । न । वाजा॑न् ॥कः । नु । वाम् । मित्रावरुणौ । ऋतयन् । दिवः । वा । महः । पार्थिवस्य । वा । दे । ऋतस्य । वा । सदसि । त्रासीथाम् । नः । यज्ञयते । वा । पशुसः । न । वाजान् ॥kaḥ | nu | vām | mitrāvaruṇau | ṛta-yan | divaḥ | vā | mahaḥ | pārthivasya | vā | de | ṛtasya | vā | sadasi | trāsīthām | naḥ | yajña-yate | vā | paśu-saḥ | na | vājān

कःwho?
कः:
कर्तृ (प्रश्नकर्ता) / विषयः
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-प्रातिपदिक)
नुnow/indeed (emphatic)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-कारकः) / कर्म-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन-रूप)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्तृ
TypeNoun (Deity name)
Rootमित्र-वरुण (समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व प्रातिपदिक)
ऋतायन्has gone/has come according to ṛta (cosmic order)
ऋतायन्:
क्रिया
TypeVerb (finite, Vedic form)
Rootऋत + √या (या गतौ) → ऋतायन् (वेदिक-प्रयोगः)
दिवःof heaven / from heaven
दिवः:
अपादान/सम्बन्ध (from/of heaven)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
महःof the great (space/realm)
महः:
सम्बन्ध (of the great expanse)
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
पार्थिवस्यof the earthly (realm)
पार्थिवस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used as noun)
Rootपार्थिव (पृथिवी-सम्बन्धि)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
देgive! / O giver! (Vedic form)
दे:
TypeVerb/Interjectional vocative (Vedic)
Root√दा (दा दाने) / वैदिक-सम्बोधन-रूपः
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
सदसिin the seat/assembly
सदसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
त्रासीथाम्you two have protected / protect
त्रासीथाम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√त्रा (त्रा रक्षणे)
नःus / of us
नः:
कर्म (object of protection) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञायतेsacrifices / performs worship
यज्ञायते:
क्रिया (to the one who is sacrificing)
TypeVerb (denominative/Ātmanepada)
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + √यत्/√या? → यज्ञायते (वेदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पशुषःof cattle / of the sacrificial animal
पशुषः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
वाजान्prizes/strengths (victory-booty)
वाजान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)