HomeRig VedaMandala 5Sukta 3Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.3

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni (as Aryaman/Mitra-function)
Chandas: Triṣṭubh

त्वमर्यमा भवसि यत्कनीनां नाम स्वधावन्गुह्यं बिभर्षि । अञ्जन्ति मित्रं सुधितं न गोभिर्यद्दम्पती समनसा कृणोषि ॥

त्वम॑र्य॒मा भ॑वसि॒ यत्क॒नीनां॒ नाम॑ स्वधाव॒न्गुह्यं॑ बिभर्षि । अ॒ञ्जन्ति॑ मि॒त्रं सुधि॑तं॒ न गोभि॒र्यद्दम्प॑ती॒ सम॑नसा कृ॒णोषि॑ ॥

tvám aryamā́ bhavasi yát kanī́nāṃ nā́ma svadhāvan gúhyaṃ bibharṣi | áñjanti mitráṃ sudhítaṃ ná góbhir yád dámpatī sámanasā kṛṇóṣi ||

You become Aryaman when you bear, O self-lawed one, the secret name of the young powers. They anoint Mitra as with well-placed rays; when you make the two lords of the house one in mind, you establish harmony in the being.

त्वम् । अ॒र्य॒मा । भ॒व॒सि॒ । यत् । क॒नीना॑म् । नाम॑ । स्वधाऽव॑न् । गुह्य॑म् । बि॒भ॒र्षि॒ । अ॒ञ्जन्ति॑ । मि॒त्रम् । सुऽधि॑तम् । न । गोभिः॑ । यत् । दम्प॑ती॒ इति॒ दम्ऽप॑ती । सऽम॑नसा । कृ॒णोषि॑ ॥त्वम् । अर्यमा । भवसि । यत् । कनीनाम् । नाम । स्वधावन् । गुह्यम् । बिभर्षि । अञ्जन्ति । मित्रम् । सुधितम् । न । गोभिः । यत् । दम्पती इति दम्पती । समनसा । कृणोषि ॥tvam | aryamā | bhavasi | yat | kanīnām | nāma | svadhāvan | guhyam | bibharṣi | añjanti | mitram | su-dhitam | na | gobhiḥ | yat | dampatī itidam-patī | sa-manasā | kṛṇoṣi

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootअर्यमा (देवनाम-प्रातिपदिक)
भवसिthou art / becomest
भवसि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू
यत्that which / when
यत्:
कर्म/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
कनीनाम्of the young ones / of the maidens
कनीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकनीन (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन्
स्वधावन्O self-empowered / possessing svadhā
स्वधावन्:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootस्वधा + वत् (स्वधावन्त्-प्रातिपदिक)
गुह्यम्hidden, secret
गुह्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootगुह्य (गुह्-धातु से ‘गोप्य/गूढ’)
बिभर्षिthou bearest / holdest
बिभर्षि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootभृ
अञ्जन्तिthey anoint
अञ्जन्ति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootअञ्ज्
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
सुधितम्well-set / well-ordered
सुधितम्:
कर्म
TypeAdjective/Participle
Rootसु + धित (धा-धातु से ‘धित’ = स्थापित/निहित; ‘सुधित’)
like, as
:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Root
गोभिःwith cows (i.e., with bovine products / with kine)
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो
यत्when / in that (act)
यत्:
कर्म/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
दम्पतीthe (two) household-lords, the couple
दम्पती:
कर्तृ
TypeNoun (dual)
Rootदम्पति (दम् + पति; द्वन्द्व/युगलार्थ)
समनसाwith one mind, in concord
समनसा:
करण/भाव
TypeAdjective
Rootसम् + मनस् (समनस्-प्रातिपदिक)
कृणोषिthou makest / bringest about
कृणोषि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootकृ