HomeRig VedaMandala 5Sukta 12Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 5.12

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.12 generally; verse-level rishi not separately indicated here)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; RV 5.12 predominantly Triṣṭubh)

यस्ते अग्ने नमसा यज्ञमीट्ट ऋतं स पात्यरुषस्य वृष्णः । तस्य क्षयः पृथुरा साधुरेतु प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य शेषः ॥

यस्ते॑ अग्ने॒ नम॑सा य॒ज्ञमीट्ट॑ ऋ॒तं स पा॑त्यरु॒षस्य॒ वृष्ण॑: । तस्य॒ क्षय॑: पृ॒थुरा सा॒धुरे॑तु प्र॒सर्स्रा॑णस्य॒ नहु॑षस्य॒ शेष॑: ॥

yás te agne námasā yajñám ī́ṭṭa ṛtáṃ sá pāty aruṣásya vṛ́ṣṇaḥ | tásya kṣáyaḥ pṛthúr ā́ sādhúr etu prá-sarsrāṇasya náhuṣasya śéṣaḥ ||

Whoever, O Agni, with reverence kindles and serves the sacrifice that is founded on Ṛta—he is guarded by the ardent, impetuous Power (the red Bull of the will). For him let there come a wide and stable dwelling of being; let the rightful remainder of Nahusha—of the ever-pressing human seeker—arrive as a sure support.

यः । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । नम॑सा । य॒ज्ञम् । ईट्टे॑ । ऋ॒तम् । सः । पा॒ति॒ । अ॒रु॒षस्य॑ । वृष्णः॑ । तस्य॑ । क्षयः॑ । पृ॒थुः । आ । सा॒धुः । ए॒तु॒ । प्र॒ऽसर्स्रा॑णस्य । नहु॑षस्य । शेषः॑ ॥यः । ते । अग्ने । नमसा । यज्ञम् । ईट्टे । ऋतम् । सः । पाति । अरुषस्य । वृष्णः । तस्य । क्षयः । पृथुः । आ । साधुः । एतु । प्रसर्स्राणस्य । नहुषस्य । शेषः ॥yaḥ | te | agne | namasā | yajñam | īṭe | ṛtam | saḥ | pāti | aruṣasya | vṛṣṇaḥ | tasya | kṣayaḥ | pṛthuḥ | ā | sādhuḥ | etu | pra-sarsrāṇasya | nahuṣasya | śeṣaḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto/for you; (here) of you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
ईट्टेworships, invokes
ईट्टे:
TypeVerb
Rootइड्/ईड् (धातु; स्तुति-याचनार्थ)
ऋतम्the cosmic order / truth
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पातिprotects
पाति:
TypeVerb
Rootपा (धातु; रक्षणे)
अरुषस्यof the ruddy one (Agni)
अरुषस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
वृष्णःof the bull (the mighty one)
वृष्णः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
तस्यof him
तस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षयःdwelling, abode; prosperity
क्षयः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक) / √क्षि (धातु; निवास-क्षयार्थ) से भाव
पृथुःbroad, wide
पृथुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
साthat (she/it)
सा:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधुरेतुwell-going / of good course (epithet)
अधुरेतु:
Kartā
TypeAdjective
Rootअधुरेतु (दुर्लभ-वैदिक; प्रातिपदिक/विशेषण-समास)
प्रसर्स्राणस्यof the far-spreading / widely-flowing one
प्रसर्स्राणस्य:
Adhikaraṇa
TypeParticiple
Rootप्र-सृ (धातु; सर्पणे/गत्यर्थ) से कृत; ‘प्रसर्स्राण’ (PPP/कृदन्त-प्रातिपदिक)
नहुषस्यof Nahusha
नहुषस्य:
Adhikaraṇa
TypeProper Noun
Rootनहुष (प्रातिपदिक; नाम)
शेषःremainder, residue; what is left
शेषः:
Kartā
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक) / √शिष् (धातु; अवशेषे) से भाव