Mantra 1
Sukta 4.8
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.8)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 4.8.1; short 3-pāda structure suggests Gāyatrī-family; needs metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
दूतं वो विश्ववेदसं हव्यवाहममर्त्यम् । यजिष्ठमृञ्जसे गिरा ॥
Samhita Patha (IAST)
दू॒तं वो॑ वि॒श्ववे॑दसं हव्य॒वाह॒मम॑र्त्यम् । यजि॑ष्ठमृञ्जसे गि॒रा ॥
Transliteration
dūtáṃ vo viśvá-vedasaṃ havya-vā́ham ámartyam | yájiṣṭham ṛñjase girā́ ||
Translation
I set forth for you the Messenger, the all-knowing, the bearer of the offering, the Immortal—Agni most fit for sacrifice—adorned by the word of inspiration.
Padapatha (Word Analysis)
दू॒तम् । वः॒ । वि॒श्वऽवे॑दसम् । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । अम॑र्त्यम् । यजि॑ष्ठम् । ऋ॒ञ्ज॒से॒ । गि॒रा ॥दूतम् । वः । विश्ववेदसम् । हव्यवाहम् । अमर्त्यम् । यजिष्ठम् । ऋञ्जसे । गिरा ॥dūtam | vaḥ | viśva-vedasam | havya-vāham | amartyam | yajiṣṭham | ṛñjase | girā
Word by Word
दूतम्the messenger
दूतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक) < √दू (दू- ‘to send/dispatch’, semantic base ‘messenger’)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (genitival) / सम्प्रदान-संबन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्ववेदसम्all-knowing
विश्ववेदसम्:
विशेषण (दूतम्) / कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्ववेदस् (प्रातिपदिक; विश्व + वेदस् ‘knowing all’)
हव्यवाहम्oblation-carrier
हव्यवाहम्:
विशेषण (दूतम्) / कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootहव्यवाह (प्रातिपदिक; हव्य ‘oblation’ + वाह ‘carrier’ < √वह् ‘to carry’)
अमर्त्यम्immortal
अमर्त्यम्:
विशेषण (दूतम्) / कर्म
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक; a- + मर्त्य ‘mortal’)
यजिष्ठम्most worthy of worship; best sacrificer
यजिष्ठम्:
विशेषण (दूतम्) / कर्म
TypeAdjective (superlative epithet)
Rootयजिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of यज्य/यजत् from √यज् ‘to worship/sacrifice’)
ऋञ्जसेyou arrange/adorn (yourself/it)
ऋञ्जसे:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: त्वम्/अग्निः) तथा कर्म-सम्बन्धः (गिरा)
TypeVerb
Root√ऋञ्ज् (ऋञ्ज् ‘to make straight/arrange/adorn; set in order’)
गिराwith (a) hymn/voice
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)