HomeRig VedaMandala 4Sukta 7Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.7

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Agni (Dūta)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; needs verification)

वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान् । दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि ॥

वेर॑ध्व॒रस्य॑ दू॒त्या॑नि वि॒द्वानु॒भे अ॒न्ता रोद॑सी संचिकि॒त्वान् । दू॒त ई॑यसे प्र॒दिव॑ उरा॒णो वि॒दुष्ट॑रो दि॒व आ॒रोध॑नानि ॥

véḥ adhvarásya dūtyā́ni vidvā́n ubhé antā́ ródasī sam-cikitvā́n | dūtá ī́yase pra-díva urāṇó vidúṣ-ṭaro divá ā́-rodhanā́ni ||

Knowing the embassies of the sacrifice, comprehending the two ends of Heaven and Earth, you go as the messenger—ranging out from the luminous height—most in knowledge, knowing the ascents and passages of the Heaven.

वेः । अ॒ध्व॒रस्य॑ । दू॒त्या॑नि । वि॒द्वान् । उ॒भे इति॑ । अ॒न्तरिति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । स॒म्ऽचि॒कि॒त्वान् । दू॒तः । ई॒य॒से॒ । प्र॒ऽदिवः॑ । उ॒रा॒णः । वि॒दुःऽत॑रः । दि॒वः । आ॒ऽरोध॑नानि ॥वेः । अध्वरस्य । दूत्यानि । विद्वान् । उभे इति । अन्तरिति । रोदसी इति । सम्चिकित्वान् । दूतः । ईयसे । प्रदिवः । उराणः । विदुःतरः । दिवः । आरोधनानि ॥veḥ | adhvarasya | dūtyāni | vidvān | ubhe iti | antariti | rodasī iti | sam-cikitvān | dūtaḥ | īyase | pra-divaḥ | urāṇaḥ | viduḥ-taraḥ | divaḥ | ārodhanāni

वेर्(you) ward off / avert / choose (Vedic)
वेर्:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb (injunctive/imperative-like, Vedic)
Rootवेर् (धातु; √ver/√vṛ? वैदिक: ‘वेर्’ = ‘वृ/वेर्’ ‘to choose/ward off’—पदपाठे ‘वेर्’ इति अव्यक्त-धातुरूपम्)
अध्वरस्यof the sacrifice (adhvara)
अध्वरस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
दूत्यानिthe missions / acts of a messenger
दूत्यानि:
कर्म (object of knowing/performing) / विधेय
TypeNoun
Rootदूत्य (प्रातिपदिक; ‘दूत’ से भाव/कर्म)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (agent, describing the subject)
TypeAdjective (participial)
Root√विद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्म/विषय (the two as object/extent)
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्ताthe two ends / limits
अन्ता:
कर्म (extent: ‘both ends’)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
अधिकारण/विषय (the two worlds as domain)
TypeNoun (dual tantum)
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
संचिकित्वान्having well understood / being fully aware
संचिकित्वान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (perfect participle, Vedic)
Root√चित् (चेतने/ज्ञाने) + सम्; परिपूर्ण-कृदन्त ‘चिकित्वांस्’ (परिप्रश्न/ज्ञातृ) → ‘संचिकित्वान्’
दूतःthe messenger
दूतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
ईयसेyou go / you proceed
ईयसे:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे) → ईयसे
प्रदिवःfrom the high heaven / of the fore-heaven
प्रदिवः:
अपादान/सम्बन्ध (from/of)
TypeNoun (compound/indeclinable prefix + noun)
Rootप्र + दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिव्/द्यौ’)
उराणःswift, soaring
उराणः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउराण (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण ‘swift/soaring/ardent’)
विदुष्टरःmore knowing / most skilled
विदुष्टरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (comparative)
Rootविदुष् (√विद्) + तर (तुलनात्मक प्रत्यय)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
आरोधनानिbarriers, enclosures, fastnesses (of heaven)
आरोधनानि:
कर्म/विषय
TypeNoun
Rootआ + √रुध् (आवरणे/रोधने) → ‘आरोधन’ (कृदन्त/प्रातिपदिक)