HomeRig VedaMandala 4Sukta 7Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 4.7

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥

अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्य॑: । यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं वि॒भ्वं॑ वि॒शेवि॑शे ॥

ayám ihá prathamó dhā́yi dhātṛ́bhir hótā yájiṣṭho adhvaréṣv ī́ḍyaḥ | yám apnávāno bhṛ́gavo vi-rurucúr váneṣu citráṃ vi-bhvám viśé-viśe ||

This one here was first established by the ordainers—Agni the Priest, most worshipful, to be adored in the sacrifices. Him the Bhṛgus, winning him, made blaze forth in the forests, a wondrous vast power for clan after clan.

अ॒यम् । इ॒ह । प्र॒थ॒मः । धा॒यि॒ । धा॒तृऽभिः॑ । होता॑ । यजि॑ष्ठः । अ॒ध्व॒रेषु॑ । ईड्यः॑ । यम् । अप्न॑वानः । भृग॑वः । वि॒ऽरु॒रु॒चुः । वने॑षु । चि॒त्रम् । वि॒ऽभ्व॑म् । वि॒शेऽवि॑शे ॥अयम् । इह । प्रथमः । धायि । धातृभिः । होता । यजिष्ठः । अध्वरेषु । ईड्यः । यम् । अप्नवानः । भृगवः । विरुरुचुः । वनेषु । चित्रम् । विभ्वम् । विशेविशे ॥ayam | iha | prathamaḥ | dhāyi | dhātṛ-bhiḥ | hotā | yajiṣṭhaḥ | adhvareṣu | īḍyaḥ | yam | apnavānaḥ | bhṛgavaḥ | vi-rurucuḥ | vaneṣu | citram | vi-bhvam | viśe--viśe

अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ (अयम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
धायिwas established/was set
धायि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
धातृभिःby the establishers/ordainers
धातृभिः:
करण
TypeNoun
Rootधातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘स्थापने/धारणे’ + तृ)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (अयम् इत्यस्य समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootहोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु ‘यज्ञे’ + तृ)
यजिष्ठःmost worshipful / best at sacrifice
यजिष्ठः:
कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ (प्रातिपदिक; यज्-तमे/इष्ठ-प्रत्ययः)
अध्वरेषुin the rites/sacrifices
अध्वरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
ईड्यःpraiseworthy / to be invoked
ईड्यः:
कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’ + य)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्नवानःpossessing gain/attainment; successful
अप्नवानः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootअप्नवत् (प्रातिपदिक; अप्न ‘धन/कार्य-सम्पत्ति’ + वत्) अथवा √आप् ‘प्रापणे’ से भाव
भृगवःthe Bhṛgus (a seer-clan)
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
विरुरुचुःshone forth / made (him) shine
विरुरुचुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रुच् (दीप्तौ) with preverb वि-
वनेषुin the woods/forests
वनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
विभ्वम्all-pervading, mighty
विभ्वम्:
कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविभ्व (प्रातिपदिक)
विशे-विशेin each clan/settlement
विशे-विशे:
अधिकरण
TypeNoun (reduplicated distributive)
Rootविश् (प्रातिपदिक)