HomeRig VedaMandala 4Sukta 6Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.6)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; standard for many RV 4 hymns—verify with pada-count in critical edition)

परि त्मना मितद्रुरेति होताग्निर्मन्द्रो मधुवचा ऋतावा । द्रवन्त्यस्य वाजिनो न शोका भयन्ते विश्वा भुवना यदभ्राट् ॥

परि॒ त्मना॑ मि॒तद्रु॑रेति॒ होता॒ग्निर्म॒न्द्रो मधु॑वचा ऋ॒तावा॑ । द्रव॑न्त्यस्य वा॒जिनो॒ न शोका॒ भय॑न्ते॒ विश्वा॒ भुव॑ना॒ यदभ्रा॑ट् ॥

pári tmanā́ mitá-druḥ eti hotā́gnír mandró mádhu-vacā ṛtá-vā́ | drávanty asya vājíno ná śókā bháyante víśvā bhúvanā yád abhrā́ṭ ||

He moves all around by his own self-law, Agni the Priest, the rapturous one with honeyed speech, the bearer of the Truth. For him the griefs flee away like beaten steeds; all the worlds are made to fear when he blazes forth.

परि॑ । त्मना॑ । मि॒तऽद्रुः॑ । ए॒ति॒ । होता॑ । अ॒ग्निः । म॒न्द्रः । मधु॑ऽवचाः । ऋ॒तऽवा॑ । द्रव॑न्ति । अ॒स्य॒ । वा॒जिनः॑ । न । शोकाः॑ । भय॑न्ते । विश्वा॑ । भुव॑ना । यत् । अभ्रा॑ट् ॥परि । त्मना । मितद्रुः । एति । होता । अग्निः । मन्द्रः । मधुवचाः । ऋतवा । द्रवन्ति । अस्य । वाजिनः । न । शोकाः । भयन्ते । विश्वा । भुवना । यत् । अभ्राट् ॥pari | tmanā | mita-druḥ | eti | hotā | agniḥ | mandraḥ | madhu-vacāḥ | ṛta-vā | dravanti | asya | vājinaḥ | na | śokāḥ | bhayante | viśvā | bhuvanā | yat | abhrāṭ

परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्मनाby himself; with his own self
त्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक)
मितद्रुःhaving measured/limited ‘courses/woods’ (epithet); the measurer
मितद्रुः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootमित-द्रु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
एतिgoes, moves
एति:
Kartā
TypeVerb
Rootइ (धातु)
होताthe Hotṛ-priest; invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मन्द्रःgladdening, pleasant, exhilarating
मन्द्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
मधुवचाःsweet-tongued; of honeyed speech
मधुवचाः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootमधु-वचस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
ऋतावाpossessing ṛta; truthful/ritually right
ऋतावा:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक)
द्रवन्तिrun, speed
द्रवन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
अस्यof him, his
अस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिनःthe prize-winners; swift ones (steeds)
वाजिनः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
like, as
:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शोकाःflames, blazing fires (lit. burnings)
शोकाः:
Kartā
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
भयन्तेfear, are afraid
भयन्ते:
Kartā
TypeVerb
Rootभी (धातु)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिbeings; worlds; creatures
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
यत्when; since; that which
यत्:
Adhikaraṇa
TypePronoun/Conjunction
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभ्राट्shone forth, blazed
अभ्राट्:
Kartā
TypeVerb
Rootभ्राज् (धातु) + आङ्/अभि (उपसर्गभाव)