HomeRig VedaMandala 4Sukta 6Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ऊर्ध्व ऊ षु णो अध्वरस्य होतरग्ने तिष्ठ देवताता यजीयान् । त्वं हि विश्वमभ्यसि मन्म प्र वेधसश्चित्तिरसि मनीषाम् ॥

ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु णो॑ अध्वरस्य होत॒रग्ने॒ तिष्ठ॑ दे॒वता॑ता॒ यजी॑यान् । त्वं हि विश्व॑म॒भ्यसि॒ मन्म॒ प्र वे॒धस॑श्चित्तिरसि मनी॒षाम् ॥

ūrdhvó u ṣú ṇo adhvarasyá hotar agne tíṣṭha deva-tātā́ yajī́yān | tváṃ hí víśvam abhyási mánma prá védhasaś cít tirási manīṣā́m ||

Rise up indeed for us, O Hotṛ of the sacrifice; stand, O Agni, establisher of the gods, most worthy of offering. For thou encompassest all our thought and art the discerning insight of the inspired—thou bearest forward the power of understanding.

ऊ॒र्ध्वः । ऊँ॒ इति॑ । सु । नः॒ । अ॒ध्व॒र॒स्य॒ । हो॒तः॒ । अग्ने॑ । तिष्ठ॑ । दे॒वऽता॑ता । यजी॑यान् । त्वम् । हि । विश्व॑म् । अ॒भि । असि॑ । मन्म॑ । प्र । वे॒धसः॑ । चि॒त् । ति॒र॒सि॒ । म॒नी॒षाम् ॥ऊर्ध्वः । ऊँ इति । सु । नः । अध्वरस्य । होतः । अग्ने । तिष्ठ । देवताता । यजीयान् । त्वम् । हि । विश्वम् । अभि । असि । मन्म । प्र । वेधसः । चित् । तिरसि । मनीषाम् ॥ūrdhvaḥ | oṃ iti | su | ṇaḥ | adhvarasya | hotaḥ | agne | tiṣṭha | deva-tātā | yajīyān | tvam | hi | viśvam | abhi | asi | manma | pra | vedhasaḥ | cit | tirasi | manīṣām

ऊर्ध्वःupright, raised
ऊर्ध्वः:
Kartā (आह्वान/विधेय-विशेषणः)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)
indeed, now
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
सुwell, surely
सु:
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात)
नःof us, our
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वरस्यof the sacrifice/rite
अध्वरस्य:
सम्बन्ध (genitive dependent)
TypeNoun
Rootअध्वर- (प्रातिपदिक)
होतःO Hotar (invoking priest)
होतः:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
तिष्ठstand, take your station
तिष्ठ:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
देवताताdivinity; the divine order/estate
देवताता:
Adhikaraṇa/विशेषण-भाव (as ‘in/with divinity’ or ‘divine state’)
TypeNoun (abstract/collective)
Rootदेवताता- (प्रातिपदिक; देवता+ता)
यजीयान्more worthy of worship, most worshipful
यजीयान्:
Kartā-विशेषण (predicate adjective of Agni)
TypeAdjective
Rootयजीयस्- (प्रातिपदिक; comparative of यज्य/यजनीय)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
विश्वम्all, the whole (everything)
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective/Substantive
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, over
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मन्मthought, intention, hymn-thought
मन्म:
Karma (object of ‘know/attend’ implied; or apposition to विश्वम्)
TypeNoun
Rootमन्मन्- (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वेधसःof the wise one/ordainer (seer)
वेधसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवेधस्- (प्रातिपदिक)
चित्तिःperception, understanding
चित्तिः:
Kartā/विधेय (predicate nominative)
TypeNoun
Rootचित्ति- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मनीषाम्insight, inspired thought
मनीषाम्:
Karma (object/apposition)
TypeNoun
Rootमनीषा- (प्रातिपदिक)