HomeRig VedaMandala 4Sukta 5Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.5

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु ॥

इ॒दं मे॑ अग्ने॒ किय॑ते पाव॒कामि॑नते गु॒रुं भा॒रं न मन्म॑ । बृ॒हद्द॑धाथ धृष॒ता ग॑भी॒रं य॒ह्वं पृ॒ष्ठं प्रय॑सा स॒प्तधा॑तु ॥

idáṃ me agne kíyate pāvakā́minate gurúṃ bhāráṃ na mánma | bṛhád dadhātha dhṛṣatā́ gabhīráṃ yahváṃ pṛṣṭháṃ práyasā saptá-dhātu ||

This, O Agni, is what my purifying flame cannot fully carry—my thought is like a heavy load. Do thou set it wide, deep, and daring; make it the eager back-bone of the journey, with thy plenitude establishing it in sevenfold foundation.

इ॒दम् । मे॒ । अ॒ग्ने॒ । किय॑ते । पा॒व॒क॒ । अमि॑नते । गु॒रुम् । भा॒रम् । न । मन्म॑ । बृ॒हत् । द॒धा॒थ॒ । धृ॒ष॒ता । ग॒भी॒रम् । य॒ह्वम् । पृ॒ष्ठम् । प्रय॑सा । स॒प्तऽधा॑तु ॥इदम् । मे । अग्ने । कियते । पावक । अमिनते । गुरुम् । भारम् । न । मन्म । बृहत् । दधाथ । धृषता । गभीरम् । यह्वम् । पृष्ठम् । प्रयसा । सप्तधातु ॥idam | me | agne | kiyate | pāvaka | āminate | gurum | bhāram | na | manma | bṛhat | dadhātha | dhṛṣatā | gabhīram | yahvam | pṛṣṭham | prayasā | sapta-dhātu

इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कियतेhow much / to what extent
कियते:
Karma
TypeAdjective
Rootकियत् (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
पावकाम्the purifying (one)
पावकाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; ‘शुद्धिकारक/दीप्तिमान्’)
इनतेmoves / presses on
इनते:
Kartā
TypeVerb
Rootइन्/इन (धातु; ‘चलने/प्रेरणे’—वेदिक रूप)
गुरुम्heavy
गुरुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
भारम्burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मन्यम्wrath / proud spirit
मन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्य (प्रातिपदिक; ‘मन/भाव/क्रोध’)
बृहद्great
बृहद्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
दधाथyou have placed / you have set
दधाथ:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
धृषताboldly / with daring
धृषता:
Karaṇa
TypeAdjective (instrumental used adverbially)
Rootधृषत् (प्रातिपदिक; ‘धृष्ट/साहसी’)
गभीरम्deep
गभीरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगभीर (प्रातिपदिक)
यह्वम्mighty / impetuous
यह्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयह्व (प्रातिपदिक; ‘प्रवहमान/वेगवान्/महान्’)
पृष्ठम्back / ridge
पृष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
प्रयसाwith strength / with effort
प्रयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रयस् (प्रातिपदिक; ‘बल/उत्साह/परिश्रम’)
सप्तधातुhaving seven layers/constituents
सप्तधातु:
Karma
TypeAdjective (compound)
Rootसप्त-धातु (समास; ‘सप्त’ + ‘धातु’)