HomeRig VedaMandala 4Sukta 5Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.5

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (with Varuṇa–Mitra ethical-cosmic frame)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ॥

प्र ताँ अ॒ग्निर्ब॑भसत्ति॒ग्मज॑म्भ॒स्तपि॑ष्ठेन शो॒चिषा॒ यः सु॒राधा॑: । प्र ये मि॒नन्ति॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑ प्रि॒या मि॒त्रस्य॒ चेत॑तो ध्रु॒वाणि॑ ॥

prá tā́m̐ agnír babhasat tigmá-jambhas tápiṣṭhena śocíṣā yáḥ su-rā́dhāḥ | prá ye minánti váruṇasya dhā́ma priyā́ mitrásya cétato dhruvā́ṇi ||

Agni, with keen jaws, blazes against them with his most burning flame—he of perfect workings. He smites those who impair Varuṇa’s law-abode and disturb the dear, firm harmonies of Mitra that awaken the conscious being.

प्र । तान् । अ॒ग्निः । ब॒भ॒स॒त् । ति॒ग्मऽज॑म्भः । तपि॑ष्ठेन । शो॒चिषा॑ । यः । सु॒ऽराधाः॑ । प्र । ये । मि॒नन्ति॑ । वरु॑णस्य । धाम॑ । प्रि॒या । मि॒त्रस्य॑ । चेत॑तः । ध्रु॒वाणि॑ ॥प्र । तान् । अग्निः । बभसत् । तिग्मजम्भः । तपिष्ठेन । शोचिषा । यः । सुराधाः । प्र । ये । मिनन्ति । वरुणस्य । धाम । प्रिया । मित्रस्य । चेततः । ध्रुवाणि ॥pra | tān | agniḥ | babhasat | tigma-jambhaḥ | tapiṣṭhena | śociṣā | yaḥ | su-rādhāḥ | pra | ye | minanti | varuṇasya | dhāma | priyā | mitrasya | cetataḥ | dhruvāṇi

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
बभसत्तिcrushes, smites
बभसत्ति:
TypeVerb
Rootभस् (धातु; Vedic present)
तीग्मजम्भःsharp-jawed, with fierce teeth
तीग्मजम्भः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootतीग्म-जम्भ (prātipadika; bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)
तपिष्ठेनwith the hottest
तपिष्ठेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootतपिष्ठ (superlative adj. from तप्/तपस्)
शोचिषाwith flame, with blazing light
शोचिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशोचिस् (prātipadika)
यःwho
यः:
Kartā (relative)
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
सुराधाःof good bounty, beneficent
सुराधाः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-राधस् (prātipadika; bahuvrīhi)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
मिनन्तिthey violate, they transgress
मिनन्ति:
TypeVerb
Rootमि (धातु; ‘to diminish/violate’)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootवरुण (prātipadika)
धामabode, ordinance, domain
धाम:
Karma
TypeNoun
Rootधामन् (prātipadika)
प्रियाणिdear (things), cherished (ordinances)
प्रियाणि:
Karma (with understood noun ‘things’)
TypeAdjective
Rootप्रिय (prātipadika)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootमित्र (prātipadika)
चेततःof the observing/attentive (one)
चेततः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeAdjective/Participle
Rootचेतत् (present participle from चित् ‘to perceive/notice’)
ध्रुवाणिfirm, fixed, steadfast
ध्रुवाणि:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootध्रुव (prātipadika)