HomeRig VedaMandala 4Sukta 4Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 4.4

Rishi: Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥

कृ॒णु॒ष्व पाज॒: प्रसि॑तिं॒ न पृ॒थ्वीं या॒हि राजे॒वाम॑वाँ॒ इभे॑न । तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं द्रूणा॒नोऽस्ता॑सि॒ विध्य॑ र॒क्षस॒स्तपि॑ष्ठैः ॥

kṛṇuṣvá pā́jaḥ prá-sitiṃ ná pṛthvī́ṃ yā́hi rājéva áma-vāṃ ibhéna | tṛṣvī́m ánu prá-sitiṃ drūṇānáḥ ástā́si vídhya rákṣasas tápiṣṭhaiḥ ||

Build up thy flaming might, a wide-ranging stride like the Earth; go forth like a king with his strong elephant-force. Following the thirsty onrush, rushing on, thou art the shooter—pierce the Rakṣasas with thy most burning powers.

कृ॒णु॒ष्व । पाजः॑ । प्रऽसि॑तिम् । न । पृ॒थ्वीम् । या॒हि । राजा॑ऽइव । अम॑ऽवान् । इभे॑न । तृ॒ष्वीम् । अनु॑ । प्रऽसि॑तिम् । द्रू॒णा॒नः । अस्ता॑ । अ॒सि॒ । विध्य॑ । र॒क्षसः॑ । तपि॑ष्ठैः ॥कृणुष्व । पाजः । प्रसितिम् । न । पृथ्वीम् । याहि । राजाइव । अमवान् । इभेन । तृष्वीम् । अनु । प्रसितिम् । द्रूणानः । अस्ता । असि । विध्य । रक्षसः । तपिष्ठैः ॥kṛṇuṣva | pājaḥ | pra-sitim | na | pṛthvīm | yāhi | rājāiva | ama-vān | ibhena | tṛṣvīm | anu | pra-sitim | drūṇānaḥ | astā | asi | vidhya | rakṣasaḥ | tapiṣṭhaiḥ

कृणुष्वdo/make (for yourself); perform!
कृणुष्व:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
पाजःstrength, might, vigor
पाजः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाजस् (प्रातिपदिकम्)
प्रसितिम्impulse, forward drive; onset
प्रसितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रसिति (प्रातिपदिकम्)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
पृथ्वीम्the earth
पृथ्वीम्:
कर्म (उपमानम्)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिकम्)
याहिgo! come forth!
याहि:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Root√या (याति)
राजाa king
राजा:
कर्ता (उपमानम्)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिकम्)
इवas, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अमवान्mighty, powerful
अमवान्:
कर्ता-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअमवत् (प्रातिपदिकम्)
इभेनwith an elephant (i.e., with elephant(-like) force)
इभेन:
करण
TypeNoun
Rootइभ (प्रातिपदिकम्)
तृष्वीम्thirsting; eager, impetuous
तृष्वीम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतृष्वी (प्रातिपदिकम्)
अनुalong, after, in accordance with
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
प्रसितिम्impulse, forward drive
प्रसितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रसिति (प्रातिपदिकम्)
द्रूणानःrunning, rushing
द्रूणानः:
कर्ता (क्रियाविशेषण-भावेन)
TypeVerb
Root√द्रु (द्रवति/द्रव्) + शानच्
अस्तासिyou are
अस्तासि:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
विध्यpierce! smite!
विध्य:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Root√व्यध् (विध्यति)
रक्षसःthe demons/evil spirits (rakṣas)
रक्षसः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिकम्)
तपिष्ठैःwith the most burning (weapons/forces); with fiercest heat
तपिष्ठैः:
करण
TypeAdjective
Rootतपिष्ठ (तपस्-तमा/इष्ठ-प्रत्ययान्त; प्रातिपदिकम्)