HomeRig VedaMandala 4Sukta 23Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 4.23

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.23)
Devata: Indra (explicit by negation anindrām; Indra-force as required mastery) with Uṣas as the field of illumination
Chandas: Triṣṭubh (probable; verse-level verification needed)

द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥

द्रुहं॒ जिघां॑सन्ध्व॒रस॑मनि॒न्द्रां तेति॑क्ते ति॒ग्मा तु॒जसे॒ अनी॑का । ऋ॒णा चि॒द्यत्र॑ ऋण॒या न॑ उ॒ग्रो दू॒रे अज्ञा॑ता उ॒षसो॑ बबा॒धे ॥

druhám jighāṃsandhvarásam anindrā́ṃ tétikte tigmā́ tujáse ánīkā | ṛṇā́ cid yátra ṛṇa-yā́ na ugró dūré ajñā́tā uṣáso babādhe ||

He sharpens the keen fronts to smite the deceit and the violent rush that is without Indra (without the lordly light). Even where the hostile debts (burdens) press upon us, the fierce power drives far away the unknown Dawns that would obstruct—so the true Dawn breaks through.

दुह॑म् । जिघां॑सम् । ध्व॒रस॑म् । अ॒नि॒न्द्राम् । तेति॑क्ते । ति॒ग्मा । तु॒जसे॑ । अनी॑का । ऋ॒णा । चि॒त् । यत्र॑ । ऋ॒ण॒ऽयाः । नः॒ । उ॒ग्रः । दू॒रे । अज्ञा॑ताः । उ॒षसः॑ । ब॒बा॒धे ॥दुहम् । जिघांसम् । ध्वरसम् । अनिन्द्राम् । तेतिक्ते । तिग्मा । तुजसे । अनीका । ऋणा । चित् । यत्र । ऋणयाः । नः । उग्रः । दूरे । अज्ञाताः । उषसः । बबाधे ॥duham | jighāṃsam | dhvarasam | anindrām | tetikte | tigmā | tujase | anīkā | ṛṇā | cit | yatra | ṛṇa-yāḥ | naḥ | ugraḥ | dūre | ajñātāḥ | uṣasaḥ | babādhe

द्रुहं(the) injury/hostile deceit
द्रुहं:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रुह् (प्रातिपदिक: द्रुह्/द्रुह- ‘द्रोह/हानि’)
जिघांसन्wishing to slay / intent on killing
जिघांसन्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया/विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) ; desiderative stem जिघांस-
ध्वःof you (pl.)
ध्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अरसम्tasteless, joyless, unpleasing
अरसम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-रस (प्रातिपदिक)
अनिन्द्राम्without Indra / Indra-less
अनिन्द्राम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-इन्द्र (प्रातिपदिक)
तेof him/that
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (उद्धरण/वाक्य-समाप्ति)
TypeIndeclinable
Rootइति
क्ते(particle; unclear in isolation)
क्ते:
TypeIndeclinable
Root(अनिश्चित; पदपाठे प्रायः ‘क्ते’ = क्त-प्रत्ययान्त रूप/निपात-रूप)
तिग्माsharp, keen
तिग्मा:
कर्तृ/कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
तुजसेfor the smiter/impeller
तुजसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतुज् (धातु ‘to strike/impel’) / तुज (प्रातिपदिक)
अनीकाfaces, fronts; (weapon-)edges
अनीका:
कर्तृ/कर्म
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
ऋणाdebts, obligations
ऋणा:
कर्म/कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootऋण (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
ऋणयाby/with a debtor (one in debt)
ऋणया:
करण/सहकार
TypeAdjective
Rootऋणय (प्रातिपदिक; ‘ऋणयुक्त/ऋणकर्ता’)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
उग्रोthe fierce one
उग्रो:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
दूरेfar away
दूरे:
अधिकरण
TypeIndeclinable/Adverbial
Rootदूर (प्रातिपदिक)
अज्ञाताunknown, unrecognized
अज्ञाता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootज्ञा (धातु) ; क्त-प्रत्यय ‘अ-ज्ञात’
उषसःthe Dawns
उषसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
बबाधेhas pressed back / has repelled
बबाधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootबाध् (धातु ‘to press, oppress, repel’) ; reduplicated perfect