HomeRig VedaMandala 4Sukta 23Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 4.23

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.23)
Devata: Indra (implied by Soma-drinking and growth; hymn continues questioning his modes)
Chandas: Triṣṭubh

कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥

क॒था म॒हाम॑वृध॒त्कस्य॒ होतु॑र्य॒ज्ञं जु॑षा॒णो अ॒भि सोम॒मूध॑: । पिब॑न्नुशा॒नो जु॒षमा॑णो॒ अन्धो॑ वव॒क्ष ऋ॒ष्वः शु॑च॒ते धना॑य ॥

kathā́ mahā́m avṛdhat kásya hótur yajñáṃ juṣāṇó abhí sómam ū́dhaḥ | píban nuśānó juṣámāṇo ándho vavakṣé ṛṣváḥ śúcate dhánāya ||

How did he grow to greatness, and for which invoker, accepting the sacrifice, did he turn toward the Soma as toward an udder? Drinking, desiring, enjoying the pressed delight, the lofty one has increased for shining wealth.

क॒था । म॒हाम् । अ॒वृ॒ध॒त् । कस्य॑ । होतुः॑ । य॒ज्ञम् । जु॒षा॒णः । अ॒भि । सोम॑म् । ऊधः॑ । पिब॑न् । उ॒शा॒नः । जु॒षमा॑णः । अन्धः॑ । व॒व॒क्षे । ऋ॒ष्वः । शु॒च॒ते । धना॑य ॥कथा । महाम् । अवृधत् । कस्य । होतुः । यज्ञम् । जुषाणः । अभि । सोमम् । ऊधः । पिबन् । उशानः । जुषमाणः । अन्धः । ववक्षे । ऋष्वः । शुचते । धनाय ॥kathā | mahām | avṛdhat | kasya | hotuḥ | yajñam | juṣāṇaḥ | abhi | somam | ūdhaḥ | piban | uśānaḥ | juṣamāṇaḥ | andhaḥ | vavakṣe | ṛṣvaḥ | śucate | dhanāya

कथाhow?
कथा:
TypeIndeclinable
Rootकथा (प्रश्नाव्यय)
महाम्great (her/it)
महाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
अवृधत्grew; increased
अवृधत्:
TypeVerb
Rootवृध्
कस्यof whom?
कस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होतुःof the Hotar (priest)
होतुः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice; rite
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
जुषाणःenjoying; accepting
जुषाणः:
Kartā (with implied subject)
TypeVerb
Rootजुष्
अभिtowards; upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सोमम्Soma (drink)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ऊधःudder; swelling source
ऊधः:
Adhikaraṇa/विशेष्य (contextual: ‘udder’ as source/seat)
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
पिबन्drinking
पिबन्:
Kartā (with implied subject)
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
उशानःdesiring; eager
उशानः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootवश्/उश् (कामयते) / उशान (प्रातिपदिक)
जुषमाणःaccepting; enjoying
जुषमाणः:
Kartā-विशेषण
TypeVerb
Rootजुष्
अन्धःSoma-juice; pressed draught
अन्धः:
Karma
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
ववक्षhas grown strong; has waxed
ववक्ष:
TypeVerb
Rootवह्/वक्ष् (ववक्ष- परिपूर्ण/पर्याय: ‘to grow/strengthen’)
ऋष्वःlofty; exalted
ऋष्वः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)
शुचतेshines; is bright
शुचते:
TypeVerb
Rootशुच्
धनायfor wealth
धनाय:
Sampradāna (purpose/for)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)