HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 17
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

तिग्मा यदन्तरशनिः पताति कस्मिञ्चिच्छूर मुहुके जनानाम् । घोरा यदर्य समृतिर्भवात्यध स्मा नस्तन्वो बोधि गोपाः ॥

ति॒ग्मा यद॒न्तर॒शनि॒: पता॑ति॒ कस्मि॑ञ्चिच्छूर मुहु॒के जना॑नाम् । घो॒रा यद॑र्य॒ समृ॑ति॒र्भवा॒त्यध॑ स्मा नस्त॒न्वो॑ बोधि गो॒पाः ॥

tigmā́ yád antár aśániḥ pátāti kásmiṃcic chūra muhuké jánānām | ghorā́ yád arya sámṛtir bhávāty ádha smā nas tanvò bodhi gopā́ḥ ||

When the sharp thunderbolt falls within, upon some vulnerable point of men, O Hero; when a dreadful collision of forces arises, O noble one—then be awake as the guardian of our bodies, protecting the soul’s instrument.

ति॒ग्मा । यत् । अ॒न्तः । अ॒शनिः॑ । पता॑ति । कस्मि॑न् । चि॒त् । शू॒र॒ । मु॒हु॒के । जना॑नाम् । घो॒रा । यत् । अ॒र्य॒ । सम्ऽऋ॑तिः । भवा॑ति । अध॑ । स्म॒ । नः॒ । त॒न्वः॑ । बो॒धि॒ । गो॒पाः ॥तिग्मा । यत् । अन्तः । अशनिः । पताति । कस्मिन् । चित् । शूर । मुहुके । जनानाम् । घोरा । यत् । अर्य । सम्ऋतिः । भवाति । अध । स्म । नः । तन्वः । बोधि । गोपाः ॥tigmā | yat | antaḥ | aśaniḥ | patāti | kasmin | cit | śūra | muhuke | janānām | ghorā | yat | arya | sam-ṛtiḥ | bhavāti | adha | sma | naḥ | tanvaḥ | bodhi | gopāḥ

ति॒ग्माsharp, keen
ति॒ग्मा:
Kartā (अन्तरशनि: इत्यस्य विशेषणम्) अथवा कर्तृपदस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक) < तिज्/तिक्ष् (धातु, ‘तीक्ष्णीकरणे’)
यत्when; that which
यत्:
TypeIndeclinable (relative) / Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरशनि:the inner bolt/missile (a piercing shaft)
अन्तरशनि::
Kartā
TypeNoun
Rootअन्तर-शनि (प्रातिपदिक; शनि/शनि: ‘missile/bolt’)
पततिflies, falls
पतति:
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
कस्मिन्in/into what (place/thing)
कस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even; indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
मुहुकेin a moment; suddenly
मुहुके:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (locative) / Adverbial
Rootमुहु (अव्यय ‘often/suddenly’) + -क (प्रातिपदिक-निर्माण) → मुहुक (प्रातिपदिक)
जनानाम्of people
जनानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
घोराterrible, dreadful
घोरा:
Kartā (समृतिः इत्यस्य विशेषणम्) अथवा कर्तृपदस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
यत्when
यत्:
TypeIndeclinable (relative) / Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्यO Arya/noble one
अर्य:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
समृतिःencounter; onset; collision
समृतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसम्-ऋ (धातु ‘गत्यर्थे’) → समृति (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘meeting/encounter, onset’)
भवातिbecomes; happens
भवाति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अधthen
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
स्मindeed; just
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
नःfor us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तन्वःof (our) body; of our person
तन्वः:
सम्बन्ध (genitive) / लक्ष्य-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
बोधिbe awake; take notice
बोधि:
TypeVerb
Rootबुध् (धातु ‘अवबोधने’)
गोपा:O protector (guardian)
गोपा::
Kartā / सम्बोधन (सन्दर्भानुसार) — अत्र सम्बोधन-प्रधानम्
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector of cows’)