Mantra 1
Sukta 4.10
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने तमद्याश्वं न स्तोमैः क्रतुं न भद्रं हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ओहैः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ तम॒द्याश्वं॒ न स्तोमै॒: क्रतुं॒ न भ॒द्रं हृ॑दि॒स्पृश॑म् । ऋ॒ध्यामा॑ त॒ ओहै॑: ॥
Transliteration
agné tám adyā́śvaṃ na stómaiḥ krátum na bhadráṃ hṛdi-spṛ́śam | ṛdhyā́mā te óhaiḥ ||
Translation
O Agni, today by our hymns we would prosper in that—like a swift steed—thy good and luminous will, touching the heart; may we increase by thy impulsions and energies.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । तम् । अ॒द्य । अश्व॑म् । न । स्तोमैः॑ । क्रतु॑म् । न । भ॒द्रम् । हृ॒दि॒ऽस्पृश॑म् । ऋ॒ध्याम॑ । ते॒ । ओहैः॑ ॥अग्ने । तम् । अद्य । अश्वम् । न । स्तोमैः । क्रतुम् । न । भद्रम् । हृदिस्पृशम् । ऋध्याम । ते । ओहैः ॥agne | tam | adya | aśvam | na | stomaiḥ | kratum | na | bhadram | hṛdi-spṛśam | ṛdhyāma | te | ohaiḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
स्तोमैःwith praises/hymns
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम- (प्रातिपदिक)
क्रतुम्(his) resolve/ritual power
क्रतुम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootक्रतु- (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
भद्रम्auspicious/good
भद्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभद्र- (प्रातिपदिक)
हृदिस्पृशम्touching the heart/heart-reaching
हृदिस्पृशम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootहृदि- (अव्यय/सप्तमी-रूप) + स्पृश् (धातु) → हृदिस्पृश् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऋध्यामmay we prosper/succeed
ऋध्याम:
—
TypeVerb
Rootऋध् (धातु; ‘समृद्धौ/सिद्धौ’)
तfor you/to you
त:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते/त (वैदिक रूप)
ओहैःwith (your) aids/helps/powers
ओहैः:
करण
TypeNoun
Rootओह- (प्रातिपदिक; ‘सहाय/बल/उपाय’)