HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni as invoker; Varuṇa prominently invoked (Aditya, king of ṛta)
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥

स भ्रात॑रं॒ वरु॑णमग्न॒ आ व॑वृत्स्व दे॒वाँ अच्छा॑ सुम॒ती य॒ज्ञव॑नसं॒ ज्येष्ठं॑ य॒ज्ञव॑नसम् । ऋ॒तावा॑नमादि॒त्यं च॑र्षणी॒धृतं॒ राजा॑नं चर्षणी॒धृत॑म् ॥

sá bhrā́taraṃ váruṇam agna ā́ vavṛtsva devā́n ácchā sumatī́ yajñá-vanasaṃ jyéṣṭhaṃ yajñá-vanasam | ṛtā́vānām ādityáṃ carṣaṇī-dhṛ́taṃ rā́jānaṃ carṣaṇī-dhṛ́tam ||

O Agni, turn hither and draw near Varuṇa, your brother; bring the gods to us in a happy understanding—Varuṇa, eldest in the power of sacrifice. The Aditya who is full of the working of Truth, the king who upholds the peoples: bring that Varuṇa, the supporter of man’s law and order.

सः । भ्रात॑रम् । वरु॑णम् । अ॒ग्ने॒ । आ । व॒वृ॒त्स्व॒ । दे॒वान् । अच्छ॑ । सु॒ऽम॒ती । य॒ज्ञऽव॑नसम् । ज्येष्ठ॑म् । य॒ज्ञऽव॑नसम् । ऋ॒तऽवा॑नम् । आ॒दि॒त्यम् । च॒र्ष॒णि॒ऽधृत॑म् । राजा॑नम् । च॒र्ष॒णि॒ऽधृत॑म् ॥सः । भ्रातरम् । वरुणम् । अग्ने । आ । ववृत्स्व । देवान् । अच्छ । सुमती । यज्ञवनसम् । ज्येष्ठम् । यज्ञवनसम् । ऋतवानम् । आदित्यम् । चर्षणिधृतम् । राजानम् । चर्षणिधृतम् ॥saḥ | bhrātaram | varuṇam | agne | ā | vavṛtsva | devān | accha | su-matī | yajña-vanasam | jyeṣṭham | yajña-vanasam | ṛta-vānam | ādityam | carṣaṇi-dhṛtam | rājānam | carṣaṇi-dhṛtam

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootवरुण
अग्नेO Agni
अग्ने:
(Sambodhana) संबोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
towards; hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ववृत्स्वturn/come (hither)!; choose/bring (hither)!
ववृत्स्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने/वरणे) + आ
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
अच्छtowards
अच्छ:
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (निपात/अव्यय)
सुमतीgood will; good thought/favour
सुमती:
Adhikaraṇa
TypeNoun (abstract) / Adjective (as noun)
Rootसु- + मति
यज्ञवनसम्the sacrifice-winning (one)
यज्ञवनसम्:
Karma
TypeAdjective (as noun)
Rootयज्ञ-वनस् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the eldest; most eminent
ज्येष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
यज्ञवनसम्the sacrifice-winning (one)
यज्ञवनसम्:
Karma
TypeAdjective (as noun)
Rootयज्ञ-वनस्
ऋतावानम्possessing ṛta (truth/cosmic order)
ऋतावानम्:
Karma
TypeAdjective (as noun)
Rootऋत-वान्
आदित्यम्Āditya (solar deity-class; here Varuṇa)
आदित्यम्:
Karma
TypeNoun (proper/class)
Rootआदित्य
and
:
TypeIndeclinable
Root
चर्षणीधृतम्supporter of the peoples/men
चर्षणीधृतम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (agent)
Rootचर्षणी-धृत् (धृ ‘धारणे’ से कृत्)
राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
चर्षणीधृतम्supporter of the peoples/men
चर्षणीधृतम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (agent)
Rootचर्षणी-धृत्