HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Rodasī (Dyāvā-Pṛthivī) and Ādityas (esp. Mitra-Varuṇa) as hearing powers
Chandas: Triṣṭubh

इमं स्तोमं रोदसी प्र ब्रवीम्यृदूदराः शृणवन्नग्निजिह्वाः । मित्रः सम्राजो वरुणो युवान आदित्यासः कवयः पप्रथानाः ॥

इ॒मं स्तोमं॑ रोदसी॒ प्र ब्र॑वीम्यृदू॒दरा॑: शृणवन्नग्निजि॒ह्वाः । मि॒त्रः स॒म्राजो॒ वरु॑णो॒ युवा॑न आदि॒त्यास॑: क॒वय॑: पप्रथा॒नाः ॥

imáṃ stómaṃ rodasī́ prá bravīmy ṛdū́darāḥ śṛṇavan agni-jihvā́ḥ | mitráḥ samrā́jo váruṇo yúvān ādityā́saḥ kaváyaḥ paprathānā́ḥ ||

This hymn I proclaim forth to Heaven-and-Earth; may the wide-bosomed ones hear, the flame-tongued powers. Mitra the sovereign and Varuṇa the ever-young; the Ādityas, seer-powers, spreading in their vastness.

इ॒मम् । स्तोम॑म् । रो॒द॒सी॒ इति॑ । प्र । ब्र॒वी॒मि॒ । ऋ॒दू॒दराः॑ । शृ॒ण॒व॒न् । अ॒ग्नि॒ऽजि॒ह्वाः । मि॒त्रः । स॒म्ऽराजः॑ । वरु॑णः । युवा॑नः । आ॒दि॒त्यासः॑ । क॒वयः॑ । प॒प्र॒था॒नाः ॥इमम् । स्तोमम् । रोदसी इति । प्र । ब्रवीमि । ऋदूदराः । शृणवन् । अग्निजिह्वाः । मित्रः । सम्राजः । वरुणः । युवानः । आदित्यासः । कवयः । पप्रथानाः ॥imam | stomam | rodasī iti | pra | bravīmi | ṛdūdarāḥ | śṛṇavan | agni-jihvāḥ | mitraḥ | sam-rājaḥ | varuṇaḥ | yuvānaḥ | ādityāsaḥ | kavayaḥ | paprathānāḥ

इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमम्hymn, praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
सम्प्रदान (श्रवण-प्राप्ता) / संबोधनार्थ-प्रेष्य
TypeNoun (dual) / Divine pair
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ) < √रुद् (रोदने) (निरुक्त-सम्बन्ध)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
ब्रवीमिI speak, I proclaim
ब्रवीमि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ब्रू (वचने)
ऋदूदराःhaving tender/soft bellies (kindly, gentle)
ऋदूदराः:
कर्तृ (श्रवण-कर्तारः)
TypeAdjective (epithet)
Rootऋदू-उदर (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक)
शृणवन्hearing, may they hear
शृणवन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Root√श्रु (श्रवणे)
अग्निजिह्वाःhaving Agni as tongue; fire-tongued
अग्निजिह्वाः:
कर्तृ (श्रवण-कर्तारः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootअग्नि-जिह्वा (तत्पुरुष-समास)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (नामनिर्देश)
TypeNoun (deity)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
सम्राजःthe sovereign king
सम्राजः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective (title)
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक) < सम् + √राज् (दीप्तौ/राज्ये)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (नामनिर्देश)
TypeNoun (deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
युवानyoung
युवान:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
आदित्याःthe Ādityas
आदित्याः:
कर्तृ (समूह)
TypeNoun (class of deities)
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
कवयःseers, poets
कवयः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
पप्रथानाःspread out, widely extended
पप्रथानाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√प्रथ् (विस्तारे) / √प्रथ (प्रथने) with reduplication