HomeRig VedaMandala 3Sukta 5Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)
Devata: Agni (guardian) with reference to R̥bhu (artisan power)
Chandas: Triṣṭubh

ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥

ऋ॒भुश्च॑क्र॒ ईड्यं॒ चारु॒ नाम॒ विश्वा॑नि दे॒वो व॒युना॑नि वि॒द्वान् । स॒सस्य॒ चर्म॑ घृ॒तव॑त्प॒दं वेस्तदिद॒ग्नी र॑क्ष॒त्यप्र॑युच्छन् ॥

ṛbhúś cakré ī́ḍyaṃ cā́ru nā́ma víśvāni devó vayúnāni vidvā́n | sásasya cárma ghṛtávat padáṃ vés tád íd agní rakṣaty áprayucchan ||

R̥bhu fashioned a lovely name worthy of adoration, the god who knows all the workings. He made for Vena the hide of the bull, a station rich with ghee (luminous sweetness); that indeed Agni guards without failing.

ऋ॒भुः । च॒क्रे॒ । ईड्य॑म् । चारु॑ । नाम॑ । विश्वा॑नि । दे॒वः । व॒युना॑नि । वि॒द्वान् । स॒मस्य॑ । चर्म॑ । घृ॒तऽव॑त् प॒दम् । वेः । तत् । इत् । अ॒ग्निः । र॒क्ष॒ति॒ । अप्र॑ऽयुच्छन् ॥ऋभुः । चक्रे । ईड्यम् । चारु । नाम । विश्वानि । देवः । वयुनानि । विद्वान् । समस्य । चर्म । घृतवत् पदम् । वेः । तत् । इत् । अग्निः । रक्षति । अप्रयुच्छन् ॥ṛbhuḥ | cakre | īḍyam | cāru | nāma | viśvāni | devaḥ | vayunāni | vidvān | samasya | carma | ghṛta-vat padam | veḥ | tat | it | agniḥ | rakṣati | apra-yucchan

ऋभुःR̥bhu (the artisan-sage)
ऋभुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
चक्रेmade, fashioned
चक्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
ईड्यम्praiseworthy
ईड्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तु’)
चारुbeautiful, lovely
चारु:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (सम्बद्धम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वयुनानिdevices/skills, wise workings
वयुनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् ‘जान’)
ससस्यof the hare
ससस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसस (प्रातिपदिक; ‘खरगोश/शश’)
चर्मskin, hide
चर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
घृतवत्rich in ghee, ghee-laden
घृतवत्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक)
पदम्step/track; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
वेष्टत्wrapped, covered
वेष्टत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवेष्ट् (धातु)
तत्that
तत्:
कर्म/विषय (अनुवादक-सूचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed, just
इद्:
सम्बन्धक/निपात
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अग्नीAgni
अग्नी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रक्षतिprotects
रक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
अप्रयुच्छन्not slackening, unremitting
अप्रयुच्छन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (verbal)
Rootयुज्/युच्छ् (धातु; वैदिक ‘प्रयुच्छ्’ = ‘ढील देना/छोड़ देना’), नञ्-उपसर्गः