HomeRig VedaMandala 3Sukta 5Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)
Devata: Agni identified with Mitra/Varuṇa functions
Chandas: Triṣṭubh

मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥

मि॒त्रो अ॒ग्निर्भ॑वति॒ यत्समि॑द्धो मि॒त्रो होता॒ वरु॑णो जा॒तवे॑दाः । मि॒त्रो अ॑ध्व॒र्युरि॑षि॒रो दमू॑ना मि॒त्रः सिन्धू॑नामु॒त पर्व॑तानाम् ॥

mitró agnír bhavati yát samiddhó mitró hotā́ váruṇo jātávedāḥ | mitró adhvaryúr iṣiró damū́nā mitráḥ síndhūnām utá párvatānām ||

Agni becomes Mitra when he is kindled: he is Mitra as the Hotṛ, Varuṇa as Jātavedas. He is Mitra as the Adhvaryu, swift and master of the house; Mitra of the rivers and also of the mountains.

मि॒त्रः । अ॒ग्निः । भ॒व॒ति॒ । यत् । सम्ऽइ॑द्धः । मि॒त्रः । होता॑ । वरु॑णः । ज॒तऽवे॑दाः । मि॒त्रः । अ॒ध्व॒र्युः । इ॒षि॒रः । दमू॑नाः । मि॒त्रः । सिन्धू॑नाम् । उ॒त । पर्व॑तानाम् ॥मित्रः । अग्निः । भवति । यत् । सम्इद्धः । मित्रः । होता । वरुणः । जतवेदाः । मित्रः । अध्वर्युः । इषिरः । दमूनाः । मित्रः । सिन्धूनाम् । उत । पर्वतानाम् ॥mitraḥ | agniḥ | bhavati | yat | sam-iddhaḥ | mitraḥ | hotā | varuṇaḥ | jata-vedāḥ | mitraḥ | adhvaryuḥ | iṣiraḥ | damūnāḥ | mitraḥ | sindhūnām | uta | parvatānām

मित्रःMitra (the deity / friendly one)
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes / is
भवति:
TypeVerb
Root√भू
यत्when / inasmuch as
यत्:
अधिकरण/सम्बन्ध (यदा-तदा सम्बन्ध)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समिद्धःkindled, enkindled
समिद्धः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (past passive)
Rootसम्-√इन्ध् (कृदन्त: क्त)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
होताHotṛ (invoking priest)
होता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; RV रूप: होता)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
जातवेदाःJātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
जातवेदाः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषण/नाम)
TypeNoun/epithet
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अध्वर्युःAdhvaryu (officiating priest)
अध्वर्युः:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
इषिरःvigorous, impetuous
इषिरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootइषिर (प्रातिपदिक)
दमूनाhouse-abiding, domestic (staying in the house)
दमूना:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootदमून (प्रातिपदिक; RV विशेषण)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
सिन्धूनाम्of the rivers
सिन्धूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
पर्वतानाम्of the mountains
पर्वतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)