HomeRig VedaMandala 3Sukta 48Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.48

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3); RV 3.48 often treated as Indra hymn
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सद्यो ह जातो वृषभः कनीनः प्रभर्तुमावदन्धसः सुतस्य । साधोः पिब प्रतिकामं यथा ते रसाशिरः प्रथमं सोम्यस्य ॥

स॒द्यो ह॑ जा॒तो वृ॑ष॒भः क॒नीन॒: प्रभ॑र्तुमाव॒दन्ध॑सः सु॒तस्य॑ । सा॒धोः पि॑ब प्रतिका॒मं यथा॑ ते॒ रसा॑शिरः प्रथ॒मं सो॒म्यस्य॑ ॥

sadyáḥ ha jātó vṛṣabháḥ kanīnáḥ prábhartum ā́vad ándhasaḥ sutásya | sādhóḥ piba pratikā́maṃ yáthā te rásāśiraḥ prathamáṃ somyásya ||

Immediately upon his birth the young bull came forward to bear the pressed delight; drink of the good Soma according to thy will, so that for thee the first draught of the Somya becomes a mixture rich in essence.

स॒द्यः । ह॒ । ज॒तः । वृ॒ष॒भः । क॒नीनः॑ । प्रऽभ॑र्तुम् । आ॒व॒त् । अन्ध॑सः । सु॒तस्य॑ । सा॒धोः । पि॒ब॒ । प्र॒ति॒ऽका॒मम् । यथा॑ । ते॒ । रस॑ऽआशिरः । प्र॒थ॒मम् । सो॒म्यस्य॑ ॥सद्यः । ह । जतः । वृषभः । कनीनः । प्रभर्तुम् । आवत् । अन्धसः । सुतस्य । साधोः । पिब । प्रतिकामम् । यथा । ते । रसआशिरः । प्रथमम् । सोम्यस्य ॥sadyaḥ | ha | jataḥ | vṛṣabhaḥ | kanīnaḥ | pra-bhartum | āvat | andhasaḥ | sutasya | sādhoḥ | piba | prati-kāmam | yathā | te | rasa-āśiraḥ | prathamam | somyasya

सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (प्रातिपदिक) < सद्य (अव्ययार्थ)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
जातःborn
जातः:
Kartā (वृṣभः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeVerb
Root√जन् (जनि) → जात (कृदन्त)
वृषभःthe bull (strong one)
वृषभः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
कनीनःthe young one, youth
कनीनः:
Kartā (वृषभः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकनीन (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
भर्तुम्to bear, to carry
भर्तुम्:
Karma (क्रियार्थक-उद्देश्य)
TypeVerb
Root√भृ (भरति) → भर्तुम्
आवदत्spoke, uttered
आवदत्:
Kartā (वृषभः/कनीनः)
TypeVerb
Root√वद् (वदति) + आ-
अन्धसःof the soma-juice, of the drink
अन्धसः:
Sambandha (सुतस्य विशेषण) / Apādāna-अर्थे (रस/पेय-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed (soma)
सुतस्य:
Sambandha (अन्धसः)
TypeAdjective
Root√सु (सुनोति) → सुत (कृदन्त) / सुत (प्रातिपदिक)
साधोःof the good (one), of the excellent
साधोः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
पिबdrink!
पिब:
Karma (रस/सोम implied)
TypeVerb
Root√पा (पिबति)
प्रतिकामम्according to desire, as you wish
प्रतिकामम्:
Adhikaraṇa (रीति/प्रकार) / Karma-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रति + काम (प्रातिपदिक)
यथाas, so that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
तेfor you / your
ते:
Sampradāna/Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
रसाशिरःthe juice-mixture, the mixed draught
रसाशिरः:
Karma
TypeNoun
Rootरस + आशिरस् (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Karma-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
सोम्यस्यof soma, somic
सोम्यस्य:
Sambandha (रसाशिरः/प्रथमम्)
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक) < सोम