HomeRig VedaMandala 3Sukta 33Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Devata: Vipāṭ and Śutudrī (paired river-goddesses; also connected to Sindhu complex)
Chandas: Jagatī

प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥

प्र पर्व॑तानामुश॒ती उ॒पस्था॒दश्वे॑ इव॒ विषि॑ते॒ हास॑माने । गावे॑व शु॒भ्रे मा॒तरा॑ रिहा॒णे विपा॑ट् छुतु॒द्री पय॑सा जवेते ॥

prá párvatānām uśatī́ upásthād áśve iva víṣite hāsámāne | gā́veva śubhré mā́tarā rihāṇé vipā́ṭ chūtudrī́ páyasā javete ||

From the lap of the mountains the two desirous ones surge forth, laughing like unbridled mares. Like bright mothers, like cows licking their calf, Vipāṭ and Śutudrī run swift with their milk of nourishment—streams of sustaining delight.

प्र । पर्व॑तानाम् । उ॒श॒ती इति॑ । उ॒पऽस्था॑त् । अश्वे॑इ॒वेत्यश्वे॑ऽइव । विसि॑ते॒ इति॒ विऽसि॑ते । हास॑माने॒ इति॑ । गावा॑ऽइव । शु॒भ्रे इति॑ । मा॒तरा॑ । रि॒हा॒णे इति॑ । विऽपा॑ट् । शु॒तु॒द्री । पय॑सा । ज॒वे॒ते॒ इति॑ ॥प्र । पर्वतानाम् । उशती इति । उपस्थात् । अश्वेइवेत्यश्वेइव । विसिते इति विसिते । हासमाने इति । गावाइव । शुभ्रे इति । मातरा । रिहाणे इति । विपाट् । शुतुद्री । पयसा । जवेते इति ॥pra | parvatānām | uśatī iti | upa-sthāt | aśveivetyaśve--iva | visiteitivi-site | hāsamāneiti | gāvāiva | śubhre iti | mātarā | rihāṇe iti | vi-pāṭ | śutudrī | payasā | javeteiti

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
पर्वतानाम्of the mountains
पर्वतानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
उशतीdesiring, eager
उशती:
कर्तृ (as qualifier of the subject)
TypeAdjective
Rootउशत् (कृदन्त; √वश्/उश् ‘to desire, wish’)
उपस्थात्from the lap/near side (i.e., from the base)
उपस्थात्:
अपादान
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अश्वेon/like a horse
अश्वे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
विषितेwhen spurred on, urged
विषिते:
अधिकारण (qualifier)
TypeAdjective
Rootविषित (कृदन्त/विशेषण; from √शि/√षि ‘to sharpen, spur’ > ‘spurred, urged on’)
हासमानेsmiling, laughing
हासमाने:
कर्तृ (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootहासमान (कृदन्त; √हस् ‘to laugh, smile’)
गावे(two) cows
गावे:
कर्तृ (in simile)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
शुभ्रेbright, shining
शुभ्रे:
कर्तृ (qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
मातरौtwo mothers
मातरौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
रिहाणेlicking (each other/their young)
रिहाणे:
कर्तृ (qualifier)
TypeVerb-adjective (participle)
Rootरिहाण (कृदन्त; √रिह्/√लिह् ‘to lick’)
विपाट्Vipāṭ (river Vipāś/Vipāśā)
विपाट्:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootविपाट् (नदी-नाम; प्रातिपदिक)
छुतुद्रीŚutudrī (river Sutlej)
छुतुद्री:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootछुतुद्री (नदी-नाम; प्रातिपदिक)
पयसाwith water, by their stream
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
जवेतेhastens, speeds along
जवेते:
क्रिया (of the subject rivers)
TypeVerb
Root√जु/√जव् (to hasten, speed)