HomeRig VedaMandala 3Sukta 3Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.3

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (as dūta and purohita)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः ॥

अ॒न्तर्दू॒तो रोद॑सी द॒स्म ई॑यते॒ होता॒ निष॑त्तो॒ मनु॑षः पु॒रोहि॑तः । क्षयं॑ बृ॒हन्तं॒ परि॑ भूषति॒ द्युभि॑र्दे॒वेभि॑र॒ग्निरि॑षि॒तो धि॒याव॑सुः ॥

antár dūtó rodasī dasmá īyate hotā́ níṣatto mánuṣaḥ puróhitaḥ | kṣáyaṃ bṛhántam pári bhūṣati dyúbhir devébhir agnír iṣitó dhiyā́vasuḥ ||

As the inward messenger between the two worlds, the wonderful one moves; the invoker, seated within man, set in front as the guiding priest. He adorns all around the vast home with the luminous powers; Agni, impelled by the gods, rich in the wealth of inspired thought.

अ॒न्तः । दू॒तः । रोद॑सी॒ इति॑ । द॒स्मः । ई॒य॒ते॒ । होता॑ । निऽस॑त्तः । मनु॑षः । पु॒रःऽहि॑तः । क्षय॑म् । बृ॒हन्त॑म् । परि॑ । भू॒ष॒ति॒ । द्युऽभिः॑ । दे॒वेभिः॑ । अ॒ग्निः । इ॒षि॒तः । धि॒याऽव॑सुः ॥अन्तः । दूतः । रोदसी इति । दस्मः । ईयते । होता । निसत्तः । मनुषः । पुरःहितः । क्षयम् । बृहन्तम् । परि । भूषति । द्युभिः । देवेभिः । अग्निः । इषितः । धियावसुः ॥antaḥ | dūtaḥ | rodasī iti | dasmaḥ | īyate | hotā | ni-sattaḥ | manuṣaḥ | puraḥ-hitaḥ | kṣayam | bṛhantam | pari | bhūṣati | dyu-bhiḥ | devebhiḥ | agniḥ | iṣitaḥ | dhiyāvasuḥ

अन्तःwithin, inwardly
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/द्विवचन-प्रयोग)
दस्मःwondrous, marvelous
दस्मः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदस्म (प्रातिपदिक)
ईयतेgoes, moves
ईयते:
Kriyā
TypeVerb
Rootइ (धातु) [Vedic: ईयते]
होताHotṛ-priest, invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
निषत्तःseated down, having sat
निषत्तः:
Kartā
TypeParticiple
Rootनि-षद् (धातु) → निषन्न/निषत्त (कृदन्त)
मनुषःof Manu; of mankind
मनुषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) → मनुष्य/मनुष (Vedic)
पुरोहितःhouse-priest, placed in front
पुरोहितः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुरो-हित (प्रातिपदिक)
क्षयम्dwelling, abode
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्great, lofty
बृहन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
Upasarga
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूषतिadorns, makes splendid
भूषति:
Kriyā
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
द्युभिःwith lights/radiances; with days (bright powers)
द्युभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootद्यु (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इषितःimpelled, set in motion
इषितः:
Kartā
TypeParticiple
Rootइष् (धातु) → इषित (कृदन्त)
धियावसुःwhose wealth is prayer/thought; rich in devotion
धियावसुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootधियावसु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)