HomeRig VedaMandala 3Sukta 3Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.3

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.3)

वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥

वै॒श्वा॒न॒राय॑ पृथु॒पाज॑से॒ विपो॒ रत्ना॑ विधन्त ध॒रुणे॑ष॒च गात॑वे । अ॒ग्निर्हि दे॒वाँ अ॒मृतो॑ दुव॒स्यत्यथा॒ धर्मा॑णि स॒नता॒ न दू॑दुषत् ॥

vaiśvānará̄ya pṛthu-pā́jase vípo rátnā vidhanta dharuṇéṣu ca gā́tave | agnír hí devā́n amṛ́to duvasyáty áthā dhármāṇi sanatā́ ná dū́duṣat ||

For Vaiśvānara, wide in his radiance, the seers fashion the treasures and the firm foundations for our going. For Agni, immortal, truly serves the gods; therefore the eternal laws of the Truth do not fail nor fall into disorder.

वै॒श्वा॒न॒राय॑ । पृ॒थु॒ऽपाज॑से । विपः॑ । रत्ना॑ । वि॒ध॒न्त॒ । ध॒रुणे॑षु । गात॑वे । अ॒ग्निः । हि । दे॒वान् । अ॒मृतः॑ । दु॒व॒स्यति॑ । अथ॑ । धर्मा॑णि । स॒नता॑ । न । दू॒दु॒ष॒त् ॥वैश्वानराय । पृथुपाजसे । विपः । रत्ना । विधन्त । धरुणेषु । गातवे । अग्निः । हि । देवान् । अमृतः । दुवस्यति । अथ । धर्माणि । सनता । न । दूदुषत् ॥vaiśvānarāya | pṛthu-pājase | vipaḥ | ratnā | vidhanta | dharuṇeṣu | gātave | agniḥ | hi | devān | amṛtaḥ | duvasyati | atha | dharmāṇi | sanatā | na | dūduṣat

वैश्वानरायto Vaiśvānara (Agni)
वैश्वानराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेष)
पृथुपाजसेto the broad-radiant (one)
पृथुपाजसे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (epithet)
Rootपृथुपाजस् (प्रातिपदिक; ‘broad/strong-radiant’)
विपःthe seers/poets
विपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्/विप्र (प्रातिपदिक; ‘sage/poet’)
रत्नानिtreasures, gifts
रत्नानि:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
विधन्तthey bestow/arrange
विधन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति) उपसर्ग: वि-; रूपम्: विधन्त
धरुणेषुin the supports/foundations
धरुणेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधरुण (प्रातिपदिक; ‘support, foundation, firm place’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
गातवेto go/advance (or: to sing)
गातवे:
प्रयोजन (उद्देश्य) / सम्प्रदान-भाव
TypeKṛdanta (infinitive)
Root√गा (गायति/गाति) → गातु (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘going/singing’); दत्तिविभक्ति
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमृतःimmortal
अमृतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दुवस्यतिhe serves/honors
दुवस्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दुवस्/√द्वस् (वेद. ‘to honor, serve, worship’) → दुवस्यति
अथाthen/thus
अथा:
TypeIndeclinable
Rootअथा
धर्माणिordinances, established rites/laws
धर्माणि:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
सनताfrom ancient times
सनता:
TypeIndeclinable
Rootसनत् (अव्यय/निपात; ‘from of old, eternally’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
दूदुषत्he did not impair/spoil
दूदुषत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दुष् (to spoil, harm) → दूदुषत् (वेद. reduplicated aorist/परफेक्ट-प्राय injunctive)