Mantra 15
Sukta 3.27
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वृषणं त्वा वयं वृषन्वृषणः समिधीमहि । अग्ने दीद्यतं बृहत् ॥
Samhita Patha (IAST)
वृष॑णं त्वा व॒यं वृ॑ष॒न्वृष॑ण॒: समि॑धीमहि । अग्ने॒ दीद्य॑तं बृ॒हत् ॥
Transliteration
vṛ́ṣaṇaṃ tvā vayáṃ vṛṣan vṛ́ṣaṇaḥ samidhīmahi | ágne dī́dyataṃ bṛhát ||
Translation
The Bull-force that thou art, O Bull— we, too, bull-strong in our striving, kindle thee fully. O Agni, blaze wide in the Vast.
Padapatha (Word Analysis)
वृष॑णम् । त्वा॒ । व॒यम् । वृ॒ष॒न् । वृष॑णः । सम् । इ॒धी॒म॒हि॒ । अग्ने॑ । दीद्य॑तम् । बृ॒हत् ॥वृषणम् । त्वा । वयम् । वृषन् । वृषणः । सम् । इधीमहि । अग्ने । दीद्यतम् । बृहत् ॥vṛṣaṇam | tvā | vayam | vṛṣan | vṛṣaṇaḥ | sam | idhīmahi | agne | dīdyatam | bṛhat
Word by Word
वृषणम्the mighty/bull-like (one)
वृषणम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेय-वस्तु) तथा ‘त्वा’ के साथ समनाधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक; ‘bull, mighty one’)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषन्O mighty one / O bull
वृषन्:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun/Adjective (vocative)
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक)
वृषणः(we) the mighty ones
वृषणः:
कर्तृ (वयम् के विशेषण/समनाधिकरण) अथवा ‘we, the mighty ones’
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
इधीमहिwe kindle (you)
इधीमहि:
क्रिया; कर्तृ = वयम्, कर्म = त्वा/वृषणम्
TypeVerb
Rootइध् (धातु; ‘to kindle’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दीद्यतम्shine forth, blaze
दीद्यतम्:
क्रिया (आज्ञा); कर्तृ = अग्नि
TypeVerb (imperative) / Vedic injunctive-like form
Rootदीद्/दीदी (धातु; ‘to shine, blaze’)
बृहत्great(ly), lofty
बृहत्:
विशेषण/क्रियाविशेषण (दीद्यतम् का) अथवा अग्नेः विशेषण
TypeAdjective (used adverbially) / Noun-adj
Rootबृहन्त्- (प्रातिपदिक; ‘great, lofty’)