Mantra 5
Sukta 3.24
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.24)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.24; requires metrical verification on full hymn)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने दा दाशुषे रयिं वीरवन्तं परीणसम् । शिशीहि नः सूनुमतः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ दा दा॒शुषे॑ र॒यिं वी॒रव॑न्तं॒ परी॑णसम् । शि॒शी॒हि न॑: सूनु॒मत॑: ॥
Transliteration
agne dā́ dāśúṣe rayím vī́ravantaṁ parī́ṇasam | śiśī́hi naḥ sū́numataḥ ||
Translation
O Agni, give to the giver (the one who offers) the rayi—an inner fullness of being—rich in heroic energies and complete in its abundance. Sharpen and perfect us, O child of inspired power, so that our soul’s intention becomes a luminous instrument.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । दाः । दा॒शुषे॑ । र॒यिम् । वी॒रऽव॑न्तम् । परी॑णसम् । शि॒शी॒हि । नः॒ । सू॒नु॒ऽमतः॑ ॥अग्ने । दाः । दाशुषे । रयिम् । वीरवन्तम् । परीणसम् । शिशीहि । नः । सूनुमतः ॥agne | dāḥ | dāśuṣe | rayim | vīra-vantam | parīṇasam | śiśīhi | naḥ | sūnu-mataḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दाgive!
दा:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदा (√दा ‘देणे/दाने’)
दाgive, give!
दा:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदा (√दा ‘देणे/दाने’)
दाशुषेto the worshipper/giver (patron)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent noun used for recipient)
Rootदाशु- (√दाश्/दश् ‘पूजने/दानकर्मणि’ → ‘दाता/यजमान’)
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
वीरवन्तम्having heroes/sons, manly
वीरवन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootवीर-वन्त् (वन्त्-प्रत्ययान्त विशेषण)
परीणसम्abundant, full, overflowing
परीणसम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Noun used adjectivally
Rootपरीणस्- (प्रातिपदिक; ‘परि-’ उपसर्गयुक्त ‘पूर्णता/समृद्धि’ अर्थ)
शिशीहिstrengthen, sharpen, make vigorous
शिशीहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootशिश्/शिशी (√शिश् ‘तीक्ष्णीकरणे/प्रेरणे/बलवर्धने’; वैदिक प्रयोग)
नःus / for us
नः:
कर्म/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सूनुमतःof (one) having sons / son-blessed
सूनुमतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive dependent)
Rootसूनु-मत् (मत्-प्रत्ययान्त विशेषण ‘having sons’)