HomeRig VedaMandala 3Sukta 24Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.24

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.24)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 3.24; confirm by metrical scan—shorter cadence suggests gāyatrī-like)

अग्ने सहस्व पृतना अभिमातीरपास्य । दुष्टरस्तरन्नरातीर्वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥

अग्ने॒ सह॑स्व॒ पृत॑ना अ॒भिमा॑ती॒रपा॑स्य । दु॒ष्टर॒स्तर॒न्नरा॑ती॒र्वर्चो॑ धा य॒ज्ञवा॑हसे ॥

agne sáhasva pṛ́tanā abhí-mātīr apā́sya | duṣṭáraḥ tárann arā́tīr várco dhā yajñá-vāhase ||

O Agni, prevail over the battles; cast away the assailing hostile powers. Hard to cross, yet crossing over the forces of negation, establish the splendour in the bearer of the sacrifice.

अग्ने॑ । सह॑स्व । पृत॑नाः । अ॒भिऽमा॑तीः । अप॑ । अ॒स्य॒ । दु॒स्तरः॑ । तर॑न् । अरा॑तीः । वर्चः॑ । धाः॒ । य॒ज्ञऽवा॑हसे ॥अग्ने । सहस्व । पृतनाः । अभिमातीः । अप । अस्य । दुस्तरः । तरन् । अरातीः । वर्चः । धाः । यज्ञवाहसे ॥agne | sahasva | pṛtanāḥ | abhi-mātīḥ | apa | asya | dustaraḥ | taran | arātīḥ | varcaḥ | dhāḥ | yajña-vāhase

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
सहस्वbe strong; prevail
सहस्व:
(आज्ञार्थे) क्रिया
TypeVerb (imperative)
Rootसह् (धातु) / सहस्- (बल)
पृतनाःbattles; hostile forces
पृतनाः:
कर्तृ (सहस्व इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootपृतना-
अभिमातीःassaults; hostile attacks
अभिमातीः:
कर्म (अपास्य इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअभिमाति-
अपास्यhaving repelled; having driven away
अपास्य:
पूर्वकाल-क्रिया (सहस्व इत्यस्य सहायकः)
TypeVerb (absolutive/gerund)
Rootअप + अस् (धातु) / अपास्-
दुष्टरःhard to overcome; difficult to cross
दुष्टरः:
कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदुष्- + तॄ (धातु) → दुष्-तॄ/तॄ- (तरति) ; प्रातिपदिकम्: दुष्टर-
तरन्crossing; overcoming
तरन्:
कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
TypeVerb (present participle)
Rootतॄ (धातु) ‘to cross’
अरातीःhostilities; foes’ harms
अरातीः:
कर्म (तरन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअराति-
वर्चःsplendour; radiance
वर्चः:
कर्म (धा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्चस्-
धाplace; bestow
धा:
(आज्ञार्थे) क्रिया
TypeVerb (imperative)
Rootधा (धातु) ‘to place, bestow’
यज्ञवाहसेfor the sacrifice-bearer (Agni)
यज्ञवाहसे:
सम्प्रदान (धा इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootयज्ञ- + वह (धातु) → यज्ञवाह-; (समास) यज्ञं वहति इति