Mantra 9
Sukta 3.10
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (Havyavāh)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full-sūkta confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्वा विप्रा विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । हव्यवाहममर्त्यं सहोवृधम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तं त्वा॒ विप्रा॑ विप॒न्यवो॑ जागृ॒वांस॒: समि॑न्धते । ह॒व्य॒वाह॒मम॑र्त्यं सहो॒वृध॑म् ॥
Transliteration
táṃ tvā viprā́ vipanyávo jāgṛvā́ṃsaḥ sám indhate | havya-vā́ham ámartyam saho-vṛ́dham ||
Translation
The inspired, awake and ardent in seeking, kindle thee—Agni the carrier of the offering. Immortal and increaser of power, thou growest our capacity to bear the divine working.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । त्वा॒ । विप्राः॑ । वि॒प॒न्यवः॑ । जा॒गृ॒ऽवांसः॑ । सम् । इ॒न्ध॒ते॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । अम॑र्त्यम् । स॒हः॒ऽवृध॑म् ॥तम् । त्वा । विप्राः । विपन्यवः । जागृवांसः । सम् । इन्धते । हव्यवाहम् । अमर्त्यम् । सहःवृधम् ॥tam | tvā | viprāḥ | vipanyavaḥ | jāgṛ-vāṃsaḥ | sam | indhate | havya-vāham | amartyam | sahaḥ-vṛdham
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्राःinspired sages/priests
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
विपन्यवःpraising, admiring (hymn-singing)
विपन्यवः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविपन्यु (प्रातिपदिक)
जागृवांसःwakeful, vigilant
जागृवांसः:
कर्तृ
TypeAdjective (Participle)
Rootजागृवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जागृ ‘to be awake’)
समिन्धतेthey kindle (for themselves/they set ablaze)
समिन्धते:
क्रिया
TypeVerb
Root√इन्ध् (सम्-√इन्ध्) ‘to kindle, ignite’
हव्यवाहम्the oblation-bearer (Agni)
हव्यवाहम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootहव्यवाह (प्रातिपदिक; हव्य ‘oblation’ + वाह ‘carrier’)
अमर्त्यम्immortal
अमर्त्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक; अ- + मर्त्य)
सहोवृधम्strength-increasing / growing in might
सहोवृधम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहोवृध (प्रातिपदिक; सहस् ‘might’ + वृध ‘growing/increasing’)