Mantra 1
Sukta 3.10
Rishi: Gāthina Viśvāmitra (traditional for RV 3.10)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī or Trishtubh (uncertain from provided text alone; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम् । देवं मर्तास इन्धते समध्वरे ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वाम॑ग्ने मनी॒षिण॑: स॒म्राजं॑ चर्षणी॒नाम् । दे॒वं मर्ता॑स इन्धते॒ सम॑ध्व॒रे ॥
Transliteration
tvā́m agne manīṣíṇaḥ samrā́jaṃ carṣaṇīnā́m | deváṃ martā́sa indhate sám adhvaré ||
Translation
The seers kindle thee, O Agni, the sovereign king of the peoples; mortals kindle the god in the integral rite.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । म॒नी॒षिणः॑ । स॒म्ऽराज॑म् । च॒र्ष॒णी॒नाम् । दे॒वम् । मर्ता॑सः । इ॒न्ध॒ते॒ । सम् । अ॒ध्व॒रे ॥त्वाम् । अग्ने । मनीषिणः । सम्राजम् । चर्षणीनाम् । देवम् । मर्तासः । इन्धते । सम् । अध्वरे ॥tvām | agne | manīṣiṇaḥ | sam-rājam | carṣaṇīnām | devam | martāsaḥ | indhate | sam | adhvare
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मनीषिणःthe wise/insightful (men)
मनीषिणः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
सम्राजम्as sovereign/overlord
सम्राजम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक)
चर्षणीनाम्of the peoples/tribes
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मर्तासःmortals
मर्तासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
इन्धतेkindle (for themselves)/enkindle
इन्धते:
क्रिया
TypeVerb
Rootइन्ध् (धातु; ‘to kindle, ignite’)
सम्together, fully
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अध्वरेin the sacrifice/ritual
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)