HomeRig VedaMandala 2Sukta 43Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.43

Rishi: Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.43)
Devata: Śakuni/Śakunta (bird-omen as ṛta-speaking sign)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify against pada-count of full text tradition)

प्रदक्षिणिदभि गृणन्ति कारवो वयो वदन्त ऋतुथा शकुन्तयः । उभे वाचौ वदति सामगा इव गायत्रं च त्रैष्टुभं चानु राजति ॥

प्र॒द॒क्षि॒णिद॒भि गृ॑णन्ति का॒रवो॒ वयो॒ वद॑न्त ऋतु॒था श॒कुन्त॑यः । उ॒भे वाचौ॑ वदति साम॒गा इ॑व गाय॒त्रं च॒ त्रैष्टु॑भं॒ चानु॑ राजति ॥

pradakṣiṇíd abhi gṛṇanti kārávo váyo vádanta ṛtuthā́ śakúntayaḥ | ubhé vā́cau vadati sāmagā́ iva gāyatráṃ ca traíṣṭubhaṃ cā́nu rājati ||

Moving in the auspicious rightward course, the singers praise; the birds, speaking according to the seasons and the Truth-Order, utter their signs. It speaks with both voices, like a chanter of Sāman: it shines forth following both the Gāyatrī and the Triṣṭubh measures.

प्र॒ऽद॒क्षि॒णित् । अ॒भि । गृ॒ण॒न्ति॒ । का॒रवः॑ । वयः॑ । वद॑न्तः । ऋ॒तु॒ऽथा । श॒कुन्त॑यः । उ॒भे इति॑ । वाचौ॑ । व॒द॒ति॒ । सा॒म॒ऽगाःऽइ॑व । गा॒य॒त्रम् । च॒ । त्रैस्तु॑भम् । च॒ । अनु॑ । रा॒ज॒ति॒ ॥प्रदक्षिणित् । अभि । गृणन्ति । कारवः । वयः । वदन्तः । ऋतुथा । शकुन्तयः । उभे इति । वाचौ । वदति । सामगाःइव । गायत्रम् । च । त्रैस्तुभम् । च । अनु । राजति ॥pra-dakṣiṇit | abhi | gṛṇanti | kāravaḥ | vayaḥ | vadantaḥ | ṛtu-thā | śakuntayaḥ | ubhe iti | vācau | vadati | sāma-gāḥ-iva | gāyatram | ca | traistubham | ca | anu | rājati

प्रदक्षिणीmoving/turning to the right (auspiciously), rightward
प्रदक्षिणी:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रदक्षिणी- (प्रातिपदिक; प्र- + दक्षिणी)
इद्indeed, just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गृणन्तिthey sing/praise
गृणन्ति:
TypeVerb
Rootगृ (गृणाति ‘स्तु/गाय’)
कारवःsingers, bards
कारवः:
Kartā
TypeNoun
Rootकारु-
वयःthe birds (bird-kind)
वयः:
Kartā
TypeNoun
Rootवयस्-
वदन्तेthey speak/utter
वदन्ते:
TypeVerb
Rootवद्
ऋतुथाseasonally, in due season
ऋतुथा:
TypeIndeclinable
Rootऋतु- + -था (अव्ययीभाव)
शकुन्तयःbirds
शकुन्तयः:
Kartā
TypeNoun
Rootशकुन्त-
उभेboth
उभे:
Karma
TypeAdjective (pronominal)
Rootउभ-
वाचौtwo utterances/voices (two kinds of speech/chant)
वाचौ:
Karma
TypeNoun
Rootवाच्-
वदतिhe speaks/utters
वदति:
TypeVerb
Rootवद्
सामगाa Sāman-chanter (sāmaga)
सामगा:
Kartā
TypeNoun
Rootसामग-
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
गायत्रम्the Gāyatrī (metre/chant)
गायत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootगायत्र-
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
त्रैष्टुभम्the Triṣṭubh (metre/chant)
त्रैष्टुभम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रैष्टुभ-
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अनुafter, along, in sequence
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिhe shines, is resplendent
राजति:
TypeVerb
Rootराज् (राजते/राजति ‘शोभते’)