Mantra 14
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Soma (as the delight/rapture offered to the gods; within a multi-deity concluding sequence)
Chandas: Jagatī (likely; final pāda cadence fits Jagatī movement though this verse is a short Jagatī-like segment)
Samhita Patha (Devanagari)
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ती॒व्रो वो॒ मधु॑माँ अ॒यं शु॒नहो॑त्रेषु मत्स॒रः । ए॒तं पि॑बत॒ काम्य॑म् ॥
Transliteration
tīv́ro vo mádhu-māṁ ayáṁ śuná-hotreṣu matsaráḥ | etáṁ píbata kā́myam ||
Translation
This Soma-rapture, intense and honey-rich, is for you in the true-offerings of the swift-impelled sacrifice; drink of this, the desirable draught that awakens delight and power within.
Padapatha (Word Analysis)
ती॒व्रः । वः॒ । मधु॑ऽमान् । अ॒यम् । शु॒नऽहो॑त्रेषु । म॒त्स॒रः । ए॒तम् । पि॒ब॒त॒ । काम्य॑म् ॥तीव्रः । वः । मधुमान् । अयम् । शुनहोत्रेषु । मत्सरः । एतम् । पिबत । काम्यम् ॥tīvraḥ | vaḥ | madhu-mān | ayam | śuna-hotreṣu | matsaraḥ | etam | pibata | kāmyam
Word by Word
तीव्रःstrong, sharp
तीव्रः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
वःof you / for you (pl.)
वः:
सम्बन्ध (genitive: 'of/for you')
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मधुमान्honeyed, sweet (full of mead)
मधुमान्:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
कर्ता (निर्देशकः) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुनहोत्रेषुamong the Shunahotras (a priestly clan/lineage)
शुनहोत्रेषु:
अधिकारण (locative: 'among/at')
TypeNoun (compound)
Rootशुनहोत्र (समास-प्रातिपदिक: शुनः + होत्र)
मत्सरःthe exhilarating draught (matsara; intoxicating drink)
मत्सरः:
कर्ता (नामपद; सोम/मधु-रसस्य नाम)
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक)
एतम्this (one), it
एतम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिबतdrink (you all)!
पिबत:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘to drink’
काम्यम्desirable, wish-worthy
काम्यम्:
विशेषण (कर्मपदस्य)
TypeAdjective (kṛdanta-derived)
Rootकाम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कम्/काम ‘to desire’ + यत्) अथवा ‘काम्य’ विशेषण-प्रातिपदिक