HomeRig VedaMandala 2Sukta 24Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्त्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ॥

सेमाम॑विड्ढि॒ प्रभृ॑तिं॒ य ईशि॑षे॒ऽया वि॑धेम॒ नव॑या म॒हा गि॒रा । यथा॑ नो मी॒ढ्वान्त्स्तव॑ते॒ सखा॒ तव॒ बृह॑स्पते॒ सीष॑ध॒: सोत नो॑ म॒तिम् ॥

sémām aviḍḍhi prábhṛtiṃ yá ī́śiṣe ’yā́ vidhéma návayā mahā́ girā́ | yáthā no mīḍhvā́n stávate sákhā táva bṛ́haspate sī́ṣadhaḥ sóta no matím ||

Know this our offering-source, you who rule; with this new and great word we would serve you—so that the bountiful friend of yours may praise you for us. O Bṛhaspati, set it in motion and press out for us the inspired thought.

सः । इ॒माम् । अ॒वि॒ड्ढि॒ । प्रऽभृ॑तिम् । यः । ईशि॑षे । अ॒या । वि॒धे॒म॒ । नव॑या । म॒हा । गि॒रा । यथा॑ । नः॒ । मी॒ढ्वान् । स्तव॑ते । सखा॑ । तव॑ । बृह॑स्पते । सीस॑धः । सः । उ॒त । नः॒ । म॒तिम् ॥सः । इमाम् । अविड्ढि । प्रभृतिम् । यः । ईशिषे । अया । विधेम । नवया । महा । गिरा । यथा । नः । मीढ्वान् । स्तवते । सखा । तव । बृहस्पते । सीसधः । सः । उत । नः । मतिम् ॥saḥ | imām | aviḍḍhi | pra-bhṛtim | yaḥ | īśiṣe | ayā | vidhema | navayā | mahā | girā | yathā | naḥ | mīḍhavān | stavate | sakhā | tava | bṛhaspate | sīsadhaḥ | saḥ | uta | naḥ | matim

साshe/that (f.)
सा:
Kartā (अनुवर्तते—‘सा … विधेम’ इत्यर्थे) अथवा विशेषणम्
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाम्this (f., acc. sg.)
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अविद्धिknow! understand!
अविद्धि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√विद् (विन्दति/वेद) ‘जानाति’
प्रभृतिम्origin, beginning, source
प्रभृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्र-√भृ → प्रभृति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (ईशिषे इत्यस्य) / सम्बन्धकः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशिषेyou rule, you are lord
ईशिषे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√ईश् ‘ईष्टे/ईशते’ (स्वामित्वे, शासन)
अयाwith this
अया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्-प्रकारः) / अयम्-प्रातिपदिक (सर्वनाम)
विधेमmay we serve/ordain; may we perform
विधेम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootवि-√धा ‘विधत्ते/विधाति’ (यजन-सेवा-व्यवस्थायाम्)
नवयाwith a new
नवया:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
महाgreat
महा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक; वैदिके ‘महा’ रूपम्)
गिराwith (our) song/voice
गिरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
यथाso that, as
यथा:
(सम्बन्ध/उपपद-निबन्धनम्)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
नःof us / to us
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मीढ्वान्the bountiful one, giver
मीढ्वान्:
Kartā (स्तवते इत्यस्य) अथवा बृहस्पतेः विशेषणम्
TypeNoun (agent) / Adjective
Rootमीढ्वांस् (प्रातिपदिक; √मिह्/√मिह् ‘वर्षणे/सेचने’ → ‘दाता, वर्षिता’)
स्तवतेpraises
स्तवते:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√स्तु ‘स्तौति’
सखाfriend
सखा:
Kartā (स्तवते इत्यस्य) / अप्पोजिशन्
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सीषधःmake (it) succeed; set (it) right
सीषधः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सिध्/√साध् (वैदिक ‘सीषध्’—सिद्ध्यर्थे/प्रेरणे)
सोतand then; and also
सोत:
(समुच्चय/अन्वय)
TypeIndeclinable phrase
Rootसः/तद् (सर्वनाम) + उत् (अव्यय) → ‘स उत’
नःus
नः:
Karma (सीषधः इत्यस्य) / Sampradāna (अर्थानुसारम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मतिम्thought, intention, prayer
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक; √मन् ‘चिन्तने’)