HomeRig VedaMandala 2Sukta 22Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 2.22

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra (with Vishnu and Soma in close association)
Chandas: Jagatī (likely; hymn 2.22 is predominantly Jagatī with a refrain-like cadence)

त्रिकद्रुकेषु महिषो यवाशिरं तुविशुष्मस्तृपत्सोममपिबद्विष्णुना सुतं यथावशत् । स ईं ममाद महि कर्म कर्तवे महामुरुं सैनं सश्चद्देवो देवं सत्यमिन्द्रं सत्य इन्दुः ॥

त्रिक॑द्रुकेषु महि॒षो यवा॑शिरं तुवि॒शुष्म॑स्तृ॒पत्सोम॑मपिब॒द्विष्णु॑ना सु॒तं यथाव॑शत् । स ईं॑ ममाद॒ महि॒ कर्म॒ कर्त॑वे म॒हामु॒रुं सैनं॑ सश्चद्दे॒वो दे॒वं स॒त्यमिन्द्रं॑ स॒त्य इन्दु॑: ॥

trí-kadrukeṣu mahiṣó yávāśiraṃ tuviśúṣmas tṛ́pat sómam apibat víṣṇunā sutáṃ yáthāvaśat | sá īṃ mamāda máhi kárma kártave mahā́m urúṃ sá enaṃ saścad devó deváṃ satyám índraṃ satyá índuḥ ||

In the three Kadru presses the mighty one, of vast force, drank the Soma mixed with barley, pressed with Vishnu, as he willed. Then he exulted to accomplish the great work, the wide and mighty; and the true Soma followed the true Indra, god cleaving to god.

त्रिऽक॑द्रुकेषु । म॒हि॒षः । यव॑ऽआशिरम् । तु॒वि॒ऽशुष्मः॑ । तृ॒पत् । सोम॑म् । अ॒पि॒ब॒त् । विष्णु॑ना । सु॒तम् । यथा॑ । अव॑शत् । सः । ई॒म् । म॒मा॒द॒ । महि॑ । कर्म॑ । कर्त॑वे । म॒हाम् । उ॒रुम् । सः । ए॒न॒म् । स॒श्च॒त् । दे॒वः । दे॒वम् । स॒त्यम् । इन्द्र॑म् । स॒त्यः । इन्दुः॑ ॥त्रिकद्रुकेषु । महिषः । यवआशिरम् । तुविशुष्मः । तृपत् । सोमम् । अपिबत् । विष्णुना । सुतम् । यथा । अवशत् । सः । ईम् । ममाद । महि । कर्म । कर्तवे । महाम् । उरुम् । सः । एनम् । सश्चत् । देवः । देवम् । सत्यम् । इन्द्रम् । सत्यः । इन्दुः ॥tri-kadrukeṣu | mahiṣaḥ | yava-āśiram | tuvi-śuṣmaḥ | tṛpat | somam | apibat | viṣṇunā | sutam | yathā | avaśat | saḥ | īm | mamāda | mahi | karma | kartave | mahām | urum | saḥ | enam | saścat | devaḥ | devam | satyam | indram | satyaḥ | induḥ

त्रिकद्रुकेषुin the three pressing-vats (Trikadrukas)
त्रिकद्रुकेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootत्रिकद्रुक (प्रातिपदिक)
महिषःthe bull (Indra)
महिषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
यवाशिरम्barley-mixed (soma), barley-seasoned drink
यवाशिरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयवाशिर (प्रातिपदिक; यव + आशिर ‘mixture/seasoning’)
तुविशुष्मःof mighty strength
तुविशुष्मः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootतुवि-शुष्म (प्रातिपदिक)
तृपत्became satisfied
तृपत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अपिबत्drank
अपिबत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपा (धातु)
विष्णुनाby/with Viṣṇu
विष्णुना:
करण
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
सुतम्pressed
सुतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
यथाas, according as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
अवशत्willed/desired; had it in his power
अवशत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootवश् (धातु) (अव-उपसर्ग)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
ममादrejoiced, exulted
ममाद:
कर्तृ
TypeVerb
Rootमद् (धातु)
महिgreatly
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘greatly’)
कर्मdeed, act
कर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
कर्तवेto do, to accomplish
कर्तवे:
प्रयोजन/उद्देश्य
TypeVerbal noun (Infinitive)
Rootकृ (धातु) → कर्तृ (कृदन्त) → कर्तवे (दातिव्-इन्फिनिटिव्)
महामुरुम्very great and wide
महामुरुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहा-उरु (प्रातिपदिक; समास)
सैनम्the host/army
सैनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसैन (प्रातिपदिक; ‘army/host’)
सश्चत्accompanied, followed
सश्चत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootसश्च्/सच् (धातु; ‘to accompany, follow’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सत्यम्true, real
सत्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सत्यःtrue
सत्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
इन्दुःthe drop (Soma), the Soma-juice
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)