HomeRig VedaMandala 10Sukta 98Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.98

Rishi: Devāpi Ārṣṭiṣeṇa (with Ārṣṭiṣeṇa/Devāpi figures prominent in the hymn’s narrative)
Devata: Bṛhaspati as the invoked power; allied forms named: Mitra, Varuṇa, Pūṣan, Ādityas, Vasus, Maruts; rain-force Parjanya is the boon/action requested
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.98; verse length and cadence typical)

बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥

बृह॑स्पते॒ प्रति॑ मे दे॒वता॑मिहि मि॒त्रो वा॒ यद्वरु॑णो॒ वासि॑ पू॒षा । आ॒दि॒त्यैर्वा॒ यद्वसु॑भिर्म॒रुत्वा॒न्त्स प॒र्जन्यं॒ शंत॑नवे वृषाय ॥

bṛ́haspate práti me devátām ihi mitró vā yád váruṇo vā́si pūṣā́ | ādityáir vā yád vásubhir marútvān tsá parjányam śáṃtanave vṛṣāya ||

O Brihaspati, come facing my invocation and take up the divine power here: whether you become Mitra, or Varuṇa, or Pūṣan; whether with the Ādityas, or with the Vasus, or as one who bears the Maruts—then awaken Parjanya, the force of fruitful rain, to pour for Śaṃtanū’s increase and for the soul’s virile growth.

बृह॑स्पते । प्रति॑ । मे॒ । दे॒वता॑म् । इ॒हि॒ । मि॒त्रः । वा॒ । यत् । वरु॑णः । वा॒ । अ॒सि॒ । पू॒षा । आ॒दि॒त्यैः । वा॒ । यत् । वसु॑ऽभिः । म॒रुत्वा॑न् । सः । प॒र्जन्य॑म् । शम्ऽत॑नवे । वृ॒ष॒य॒ ॥बृहस्पते । प्रति । मे । देवताम् । इहि । मित्रः । वा । यत् । वरुणः । वा । असि । पूषा । आदित्यैः । वा । यत् । वसुभिः । मरुत्वान् । सः । पर्जन्यम् । शम्तनवे । वृषय ॥bṛhaspate | prati | me | devatām | ihi | mitraḥ | vā | yat | varuṇaḥ | vā | asi | pūṣā | ādityaiḥ | vā | yat | vasu-bhiḥ | marutvān | saḥ | parjanyam | śam-tanave | vṛṣaya

बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक) < बृह् (बृंह् ‘वर्धने’) + पति
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
(क्रियाविशेषण/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मेmy, of me
मे:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
देवताम्the divinity; the deity (as the one to be approached)
देवताम्:
कर्म (गमनस्य लक्ष्यः) / अधिकरण (उपलक्षणतः)
TypeNoun
Rootदेवता- (प्रातिपदिक)
इहिcome! go!
इहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु ‘गत्यर्थे’)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (अस्ति/आसीत्-प्रकारे)
TypeNoun
Rootमित्र- (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
यत्when; if; that which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्-सम्बन्ध) / अव्ययीभावार्थ (काल/निमित्त)
TypeRelative pronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण- (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु ‘भू/सत्तायाम्’)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन्- (प्रातिपदिक)
आदित्यैःwith the Ādityas
आदित्यैः:
करण/सह (with the Ādityas)
TypeNoun
Rootआदित्य- (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
यत्when; if
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्) / अव्ययीभावार्थ
TypeRelative pronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
वसुभिःwith the Vasus
वसुभिः:
करण/सह (with the Vasus)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
मरुत्वान्accompanied by the Maruts; Marut-possessing
मरुत्वान्:
कर्तृ/विशेषण (तद्-सम्बद्धः)
TypeAdjective (substantival)
Rootमरुत्वन्त्- (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय ‘युक्त’) < मरुत्
सःhe; that one
सः:
कर्तृ (मुख्य वाक्ये)
TypeDemonstrative pronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
पर्जन्यम्Parjanya (rain-god)
पर्जन्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपर्जन्य- (प्रातिपदिक)
शंतनवेfor Śaṃtanu
शंतनवे:
सम्प्रदान (for the benefit of)
TypeNoun (dative)
Rootशंतनु- (प्रातिपदिक; ‘कल्याण-तनु/हित-तनु’)
वृषायfor the bull-like one; for the mighty/virile one
वृषाय:
सम्प्रदान (for)
TypeNoun/epithet (dative)
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक; ‘वृषभ/बलवान्/वर्षक’)