HomeRig VedaMandala 10Sukta 95Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.95

Devata: Dialogue hymn (Purūravas & Urvāśī); devatā as the divine-human relational power (apsaras as luminous inspiration)
Chandas: Triṣṭubh (predominant in RV 10.95; dialogue sections vary but largely Triṣṭubh)

हये जाये मनसा तिष्ठ घोरे वचांसि मिश्रा कृणवावहै नु । न नौ मन्त्रा अनुदितास एते मयस्करन्परतरे चनाहन् ॥

ह॒ये जाये॒ मन॑सा॒ तिष्ठ॑ घोरे॒ वचां॑सि मि॒श्रा कृ॑णवावहै॒ नु । न नौ॒ मन्त्रा॒ अनु॑दितास ए॒ते मय॑स्कर॒न्पर॑तरे च॒नाह॑न् ॥

háye jā́ye mánasā́ tíṣṭha ghóre vá cāṃsi miśrā́ kṛṇavāvahai nú | ná nau mántrā ánuditāsa eté máyaskaran páratare canā́han ||

Come, O wife, stand in mind in this difficult hour; now let us make our words a mingled harmony. These our mantras are not unspoken or unfounded; they bring sweetness and they strike even farther days with their power.

ह॒ये । जाये॑ । मन॑सा । तिष्ठ॑ । घोरे॑ । वचां॑सि । मि॒श्रा । कृ॒ण॒वा॒व॒है॒ । नु । न । नौ॒ । मन्त्राः॑ । अनु॑दितासः । ए॒ते । मयः॑ । क॒र॒न् । पर॑ऽतरे । च॒न । अह॑न् ॥हये । जाये । मनसा । तिष्ठ । घोरे । वचांसि । मिश्रा । कृणवावहै । नु । न । नौ । मन्त्राः । अनुदितासः । एते । मयः । करन् । परतरे । चन । अहन् ॥haye | jāye | manasā | tiṣṭha | ghore | vacāṃsi | miśrā | kṛṇavāvahai | nu | na | nau | mantrāḥ | anuditāsaḥ | ete | mayaḥ | karan | para-tare | cana | ahan

हयेO! hey!
हये:
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय-प्रातिपदिक; विस्मय/सम्बोधन-निपात)
जायेO wife
जाये:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजाया (स्त्री. प्रातिपदिक; √जन् ‘to be born’ से)
मनसाwith (my) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (नपुं. प्रातिपदिक)
तिष्ठstand; stay
तिष्ठ:
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठ-आदेश)
घोरेin the dreadful (state/place)
घोरे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootघोर (विशेषण-प्रातिपदिक)
वचांसिwords; utterances
वचांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (नपुं. प्रातिपदिक)
मिश्राmingled; blended
मिश्रा:
कर्म
TypeAdjective
Rootमिश्र (विशेषण-प्रातिपदिक)
कृणवावहैlet us make
कृणवावहै:
TypeVerb
Root√कृ (कृणु-प्रयोग)
नुnow; indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
नौof us two; for us two
नौ:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्त्राःcounsels; sacred formulas
मन्त्राः:
कर्तृ (अगले क्रिया के)
TypeNoun
Rootमन्त्र (पुं. प्रातिपदिक)
अनुदितासःunspoken; not uttered
अनुदितासः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअनुदित (कृदन्त; √दा/√दिश्? यहाँ ‘अनुदित’ = ‘अनुदित/अनुदित’ ‘unsaid/unuttered’ विशेषण-प्रातिपदिक)
एतेthese
एते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मयस्करन्made (us) joyful; benefited
मयस्करन्:
TypeVerb
Rootमयस्-√कृ (कृदन्त/क्रियापद; ‘मयस्कृ’ = ‘to gladden/benefit’)
परतरेin the farther (distance); beyond
परतरे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootपरतर (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘farther, more distant’)
चनeven
चन:
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात)
अहन्struck; smote; destroyed
अहन्:
TypeVerb
Root√हन्