HomeRig VedaMandala 10Sukta 89Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.89

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

इन्द्रं स्तवा नृतमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि ज्मो अन्तान् । आ यः पप्रौ चर्षणीधृद्वरोभिः प्र सिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा ॥

इन्द्रं॑ स्तवा॒ नृत॑मं॒ यस्य॑ म॒ह्ना वि॑बबा॒धे रो॑च॒ना वि ज्मो अन्ता॑न् । आ यः प॒प्रौ च॑र्षणी॒धृद्वरो॑भि॒: प्र सिन्धु॑भ्यो रिरिचा॒नो म॑हि॒त्वा ॥

índraṁ stavā nṛ́tamaṁ yásya mahnā́ víbabādhe rócanā ví jmá antā́n | ā́ yáḥ papráu carṣaṇīdhṛ́d várobhíḥ prá síndhubhyo riricānó mahitvā́ ||

Praise Indra, the most manly and master of the human journey; by his greatness he has opened out the luminous worlds and their farthest limits. He has filled all the ranges by his widenesses, and by his vastness he has poured himself forth beyond the rivers—beyond the habitual currents of our nature.

इन्द्र॑म् । स्त॒व॒ । नृऽत॑मम् । यस्य॑ । म॒ह्ना । वि॒ऽब॒बा॒धे । रो॒च॒ना । वि । ज्मः । अन्ता॑न् । आ । यः । प॒प्रौ । च॒र्षणि॒ऽधृत् । वरः॑ऽभिः । प्र । सिन्धु॑ऽभ्यः । रि॒रि॒चा॒नः । म॒हि॒ऽत्वा ॥इन्द्रम् । स्तव । नृतमम् । यस्य । मह्ना । विबबाधे । रोचना । वि । ज्मः । अन्तान् । आ । यः । पप्रौ । चर्षणिधृत् । वरःभिः । प्र । सिन्धुभ्यः । रिरिचानः । महित्वा ॥indram | stava | nṛ-tamam | yasya | mahnā | vi-babādhe | rocanā | vi | jmaḥ | antān | ā | yaḥ | paprau | carṣaṇi-dhṛt | varaḥ-bhiḥ | pra | sindhu-bhyaḥ | riricānaḥ | mahi-tvā

इन्द्रम्Indra (as the one praised)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्तवpraise!
स्तव:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
नृतमम्the most manly/heroic
नृतमम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तम)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मह्नाby (his) greatness/might
मह्ना:
करण
TypeNoun
Rootमघन्/मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महन्’ का वैदिक रूप)
विबबाधेhas pressed apart/has forced asunder
विबबाधे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √बाध् (बाधने)
रोचनाःthe shining realms (lights/heavens)
रोचनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ज्मःthe earth/ground
ज्मः:
कर्तृ (द्वितीयः कर्तृ-समुच्चयः)
TypeNoun
Rootज्म (प्रातिपदिक; ‘भूमि/पृथिवी’ इत्यर्थे वैदिक)
अन्तान्the ends/boundaries
अन्तान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
towards, up to
:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पप्रौhas filled/has reached fully
पप्रौ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रा/पॄ (पूरणे/प्रपूरणे; वैदिक ‘प्रा’)
चर्षणीधृत्supporter of the peoples
चर्षणीधृत्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootचर्षणीधृत् (प्रातिपदिक; चर्षणी ‘जनाः’ + धृत् ‘धारकः’)
वरोभिःwith protections/coverings (defences)
वरोभिः:
करण
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक; ‘आवरण/रक्षा/वरण’ इत्यर्थे)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सिन्धुभ्यःfrom the rivers/streams
सिन्धुभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
रिरिचानःpouring out/flowing forth
रिरिचानः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√रिच् (रेचने/रिक्तिकरणे)
महित्वाby (his) greatness/majesty
महित्वा:
करण
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; ‘महन्’ से भाव)