HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.88

Devata: Agni (cosmic fire; world-upholder)
Chandas: Trishtubh (likely; needs confirmation)

हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त ॥

ह॒विष्पान्त॑म॒जरं॑ स्व॒र्विदि॑ दिवि॒स्पृश्याहु॑तं॒ जुष्ट॑म॒ग्नौ । तस्य॒ भर्म॑णे॒ भुव॑नाय दे॒वा धर्म॑णे॒ कं स्व॒धया॑ पप्रथन्त ॥

haviṣpāntam ajaraṃ svarvidi divispṛśy āhutaṃ juṣṭam agnau | tasya bharmaṇe bhuvanāya devā dharmaṇe kaṃ svadhayā paprathanta ||

The Fire that drinks the offering, unaging, the finder of the luminous world, touching heaven—invoked and made glad in Agni: for his upholding, for the world’s becoming, the gods by their own power widened the work and the law.

ह॒विः । पान्त॑म् । अ॒जर॑म् । स्वः॒ऽविदि॑ । दि॒वि॒ऽस्पृशि॑ । आऽहु॑तम् । जुष्ट॑म् । अ॒ग्नौ । तस्य॑ । भर्म॑णे । भुव॑नाय । दे॒वाः । धर्म॑णे । कम् । स्व॒धया॑ । प॒प्र॒थ॒न्त॒ ॥हविः । पान्तम् । अजरम् । स्वःविदि । दिविस्पृशि । आहुतम् । जुष्टम् । अग्नौ । तस्य । भर्मणे । भुवनाय । देवाः । धर्मणे । कम् । स्वधया । पप्रथन्त ॥haviḥ | pāntam | ajaram | svaḥ-vidi | divi-spṛśi | āhutam | juṣṭam | agnau | tasya | bharmaṇe | bhuvanāya | devāḥ | dharmaṇe | kam | svadhayā | paprathanta

हविष्पान्तम्the oblation-protecting/oblation-drinking (one)
हविष्पान्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootहविष्पान्त- (प्रातिपदिक; हविस् + पान्त ‘पीत/रक्षित’ < √पा ‘पिब्/पालन’)
अजरम्unaging, ageless
अजरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअजर- (प्रातिपदिक; नञ् + जर ‘aging’)
स्वर्विदिheaven-finding, light-winning
स्वर्विदि:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्वर्विद्- (प्रातिपदिक; स्वर् ‘स्वर्ग/प्रकाश’ + विद् ‘जानने/पाने’)
दिविस्पृश्यम्touching/reaching heaven
दिविस्पृश्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदिवि-स्पृश्य- (कृदन्त; दिवि ‘द्यौ/स्वर्गे’ + √स्पृश् ‘स्पर्शे’ → स्पृश्य ‘स्पर्शनीय’)
आहुतम्offered, poured in (as oblation)
आहुतम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootआ-√हु (जुहोति) → आहुत- (कृदन्त, भूतकर्मणि)
जुष्टम्pleasing, welcomed
जुष्टम्:
कर्म
TypeParticiple
Root√जुष् ‘सेवने/प्रीतौ’ → जुष्ट- (कृदन्त, भूतकर्मणि)
अग्नौin/into Agni (the fire)
अग्नौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
तस्यof him/of that
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
भर्मणेfor the support/sustenance
भर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभर्मन्- (प्रातिपदिक; ‘पालन/पोषण/धारण’)
भुवनायfor the world/creatures
भुवनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; ‘जगत्/लोक’)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
धर्मणेfor the ordinance/order (dharma)
धर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधर्मन्- (प्रातिपदिक; ‘धारण/नियम/ऋत’)
कम्whom? / which one?
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootक- (प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम; ‘कः/किम्’)
स्वधयाby (their) own power/according to svadhā
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा- (प्रातिपदिक)
पप्रथन्तthey spread out/extended
पप्रथन्त:
कर्तृ
TypeVerb
Root√प्रथ् ‘विस्तारे’ (पप्रथ-; वेदिक परस्मैपद)