HomeRig VedaMandala 10Sukta 74Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 10.74

Devata: Indra (as Vṛtrahan)

यद्वावान पुरुतमं पुराषाळा वृत्रहेन्द्रो नामान्यप्राः । अचेति प्रासहस्पतिस्तुविष्मान्यदीमुश्मसि कर्तवे करत्तत् ॥

यद्वा॒वान॑ पुरु॒तमं॑ पुरा॒षाळा वृ॑त्र॒हेन्द्रो॒ नामा॑न्यप्राः । अचे॑ति प्रा॒सह॒स्पति॒स्तुवि॑ष्मा॒न्यदी॑मु॒श्मसि॒ कर्त॑वे॒ कर॒त्तत् ॥

yád vavā́na puru-tamáṃ purāṣā́ḷā vṛtra-héndro nā́māny aprāḥ | áceti prā-sáhas pátis tuvíṣmān yád īm uśmási kártave karát tát ||

When, O strong one, the ancient-smiting Vṛtra-slayer Indra filled out his many names in plenitude, then the lord of preeminent might became manifest in his force: whatever we desire him to do, that he can accomplish.

यत् । व॒वान॑ । पु॒रु॒ऽतम॑म् । पु॒रा॒षाट् । आ । वृ॒त्र॒ऽहा । इन्द्रः॑ । नामा॑नि । अ॒प्राः॒ । अचे॑ति । प्र॒ऽसहः॑ । पतिः॑ । तुवि॑ष्मान् । यत् । ई॒म् । उ॒श्मसि॑ । कर्त॑वे । कर॑त् । तत् ॥यत् । ववान । पुरुतमम् । पुराषाट् । आ । वृत्रहा । इन्द्रः । नामानि । अप्राः । अचेति । प्रसहः । पतिः । तुविष्मान् । यत् । ईम् । उश्मसि । कर्तवे । करत् । तत् ॥yat | vavāna | puru-tamam | purāṣāṭ | ā | vṛtra-hā | indraḥ | nāmāni | aprāḥ | aceti | pra-sahaḥ | patiḥ | tuviṣmān | yat | īm | uśmasi | kartave | karat | tat

यद्when/if; that which
यद्:
TypeIndeclinable (relative particle)
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वानpossessing; endowed (with)
वान:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootवान् (प्रातिपदिक; -वान् प्रत्ययान्त)
पुरुतमम्the very many-most; the greatest in multitude
पुरुतमम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपुरु- (प्रातिपदिक) + तमप् (superlative)
पुराformerly; of old
पुरा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
षाळाṢāḷā (an epithet/name)
षाळा:
Kartā (सम्बोधन/विशेषण)
TypeNoun/Epithet
Rootषाळा (प्रातिपदिक; RV epithet)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā (विशेषण)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र- + हन्)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नामानिnames
नामानि:
Karma (आप्रा-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
अप्राःyou filled/attained
अप्राः:
Kriyā
TypeVerb
Root√प्रा/प्र (पूरणे/प्रापणे) + आ- (उपसर्ग)
अचेतिbecame manifest; was perceived
अचेति:
Kriyā
TypeVerb
Root√चित् (अवबोधने/चेतने)
प्रासहस्पतिःlord of forward-might; mighty lord
प्रासहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun/Epithet
Rootप्र-सहस्-पति (प्रातिपदिक; ‘might’ + ‘lord’)
तुविष्मानिmighty powers; impetuosities
तुविष्मानि:
Karma (अचेति-क्रियायाः/कर्तृविशेषणार्थे)
TypeNoun (abstract/collective)
Rootतुविष्मन् (प्रातिपदिक)
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
ईम्indeed; just
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
उश्मसिwe wish; we desire
उश्मसि:
Kriyā
TypeVerb
Root√वश्/उश् (इच्छायाम्; RV ‘to wish/desire’)
कर्तवेto do; in order to make
कर्तवे:
Sampradāna/Prayojana
TypeVerbal noun (infinitive)
Root√कृ (करणे) + तुमुन् (infinitive)
करत्let him do; may he make
करत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)