HomeRig VedaMandala 10Sukta 70Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.70

Rishi: Traditionally attributed to Vādhryaśva (continuation into RV 10.70 opening Agni-invocation)
Devata: Tvaṣṭṛ (divine artisan; also linked with Aṅgirases’ fire-lineage)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

देव त्वष्टर्यद्ध चारुत्वमानड्यदङ्गिरसामभवः सचाभूः । स देवानां पाथ उप प्र विद्वाँ उशन्यक्षि द्रविणोदः सुरत्नः ॥

देव॑ त्वष्ट॒र्यद्ध॑ चारु॒त्वमान॒ड्यदङ्गि॑रसा॒मभ॑वः सचा॒भूः । स दे॒वानां॒ पाथ॒ उप॒ प्र वि॒द्वाँ उ॒शन्य॑क्षि द्रविणोदः सु॒रत्न॑: ॥

déva tvaṣṭar yád dha cā́ru-tvám ā́naḍ yád áṅgirasām ábhavaḥ sacā-bhū́ḥ | sá devā́nāṃ pā́tha úpa prá vidvā́n uśán yákṣi draviṇo-daḥ su-rátnāḥ ||

O divine Tvaṣṭṛ, when thou didst attain the beautiful forming, when thou becamest companion of the Aṅgirases—then, knowing well the path of the gods, desiring, worship them; O giver of plenitude, rich in true jewels of the spirit.

देव॑ । त्व॒ष्टः॒ । यत् । ह॒ । चा॒रु॒ऽत्वम् । आन॑ट् । यत् । अङ्गि॑रसाम् । अभ॑वः । स॒चा॒ऽभूः । सः । दे॒वाना॑म् । पाथः॑ । उप॑ । प्र । वि॒द्वान् । उ॒शन् । य॒क्षि॒ । द्र॒वि॒णः॒ऽदः॒ । सु॒ऽरत्नः॑ ॥देव । त्वष्टः । यत् । ह । चारुत्वम् । आनट् । यत् । अङ्गिरसाम् । अभवः । सचाभूः । सः । देवानाम् । पाथः । उप । प्र । विद्वान् । उशन् । यक्षि । द्रविणःदः । सुरत्नः ॥deva | tvaṣṭaḥ | yat | ha | cāru-tvam | ānaṭ | yat | aṅgirasām | abhavaḥ | sacābhūḥ | saḥ | devānām | pāthaḥ | upa | pra | vidvān | uśan | yakṣi | draviṇaḥ-daḥ | su-ratnaḥ

देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव् ‘दीप्तौ’
त्वष्टारिin/with Tvaṣṭṛ
त्वष्टारि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (सम्बन्ध-प्रत्यवस्थापन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
आरुत्वम्loud-sounding/roaring nature
आरुत्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआरुत्व (प्रातिपदिक; ‘आरु’/‘रु’ से व्युत्पन्न, ‘गर्जन/उच्चस्वरत्व’ भाव)
आनट्he sounded/roared
आनट्:
TypeVerb
Rootनद्/नद् (धातु ‘नद्’/‘नद्’ ‘नादे’; वैदिक रूप ‘आनट्’)
यत्that which
यत्:
कर्म (सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गिरसाम्of the Aṅgirases
अङ्गिरसाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
अभवःyou became
अभवः:
TypeVerb
Rootभू (धातु) ‘भवति’
सचाभूःyou were together (with them)
सचाभूः:
TypeVerb
Rootसच् (धातु ‘सच्’ ‘सङ्गमे/अनुगमे’) + भू (धातु)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पाथःthe path
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथ (प्रातिपदिक; ‘पथ्/पन्था’ से ‘मार्ग’)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (participle)
Rootविद् (धातु ‘विद्’ ‘ज्ञाने’) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
उशन्यdesiring
उशन्य:
TypeIndeclinable/Participle (Vedic absolutive-like)
Rootउशन्/उशनस् (प्रातिपदिक; ‘उश्’ ‘कामे/इच्छायाम्’ से ‘इच्छन्’)
अक्षिattain, reach
अक्षि:
TypeVerb
Rootअश् (धातु ‘अश्’ ‘व्याप्तौ/अश्नुते’)
द्रविणोदःO giver of wealth
द्रविणोदः:
सम्प्रदान (सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun (epithet)
Rootद्रविणोदस् (प्रातिपदिक; द्रविण ‘धन’ + उदस् ‘दाता/प्रदाता’)
सुरत्नःhaving good treasures
सुरत्नः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-रत्न (प्रातिपदिक)