HomeRig VedaMandala 10Sukta 58Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.58

Devata: Sūrya & Uṣas as illumining powers; functionally the harmonization of illumination with embodied stability
Chandas: अनुष्टुभ् (approx.)

यत्ते सूर्यं यदुषसं मनो जगाम दूरकम् । तत्त आ वर्तयामसीह क्षयाय जीवसे ॥

यत्ते॒ सूर्यं॒ यदु॒षसं॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् । तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑ ॥

yát te sū́ryaṃ yád uṣásaṃ máno jagā́ma dūrákam | tát te ā́ vartayāmasīhá kṣáyāya jīváse ||

Whatever in you—your mind—has gone far away toward the Sun and toward the Dawn, that we turn back to you here, for your settled dwelling and for your living.

यत् । ते॒ । सूर्य॑म् । यत् । उ॒षस॑म् । मनः॑ । ज॒गाम॑ । दूर॒कम् । तत् । ते॒ । आ । व॒र्त॒या॒म॒सि॒ । इ॒ह । क्षया॑य । जी॒वसे॑ ॥यत् । ते । सूर्यम् । यत् । उषसम् । मनः । जगाम । दूरकम् । तत् । ते । आ । वर्तयामसि । इह । क्षयाय । जीवसे ॥yat | te | sūryam | yat | uṣasam | manaḥ | jagāma | dūrakam | tat | te | ā | vartayāmasi | iha | kṣayāya | jīvase

यत्whatever/that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद्-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म (object of ‘जगाम’)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
यत्and whatever/that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
उषसम्the Dawn
उषसम्:
कर्म (object of ‘जगाम’)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
मनःthe mind
मनः:
कर्तृ (subject of ‘जगाम’)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
जगामwent; has gone
जगाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
दूरकम्far away
दूरकम्:
अधिकारण/देश (goal/extent in space; adverbial accusative)
TypeAdjective (used adverbially) / Noun
Rootदूरक (प्रातिपदिक; ‘दूर’ + -क)
तत्that
तत्:
कर्म (object of ‘आवर्तयामसि’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you; for you
ते:
सम्प्रदान (recipient/beneficiary)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
back; hither
:
क्रियाविशेषण (directional preverb)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वर्तयामसिwe bring back; we turn back
वर्तयामसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत्/√वर्त् (वर्तते/वर्तयति) — causative stem वर्तय-
इहhere
इह:
अधिकारण (location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
क्षयायfor a dwelling; for home
क्षयाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose/benefit)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
जीवसेto live; for living
जीवसे:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerbal noun / Infinitive-like form
Root√जीव् (जीवति) → जीवस्/जीव (कृदन्त/नामधातु-आधार) ; here as infinitival dative