HomeRig VedaMandala 10Sukta 5Mantra 7
Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 10.5

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)
Devata: Agni (with cosmogonic framing through Aditi and Dakṣa)
Chandas: Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)

असच्च सच्च परमे व्योमन्दक्षस्य जन्मन्नदितेरुपस्थे । अग्निर्ह नः प्रथमजा ऋतस्य पूर्व आयुनि वृषभश्च धेनुः ॥

अस॑च्च॒ सच्च॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्दक्ष॑स्य॒ जन्म॒न्नदि॑तेरु॒पस्थे॑ । अ॒ग्निर्ह॑ नः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॒ पूर्व॒ आयु॑नि वृष॒भश्च॑ धे॒नुः ॥

ásac ca sác ca paramé vyòman dákṣasya jánmann áditeḥ upásthe | agnír ha naḥ prathamajā́ ṛtásya pū́rva ā́yuni vṛṣabháś ca dhenúḥ ||

Non-being and being are held together in the highest heaven, in the birth of Dakṣa, in Aditi’s wide lap. There Agni is for us the first-born of the Truth-Order, ancient in life, at once the Bull-force and the Cow of abundance.

अस॑त् । च॒ । स॒त् । च॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । दक्ष॑स्य । जन्म॑न् । अदि॑तेः । उ॒पऽस्थे॑ । अ॒ग्निः । ह॒ । नः॒ । प्र॒थ॒म॒ऽजाः । ऋ॒तस्य॑ । पूर्वे॑ । आयु॑नि । वृ॒ष॒भः । च॒ । धे॒नुः ॥असत् । च । सत् । च । परमे । विओमन् । दक्षस्य । जन्मन् । अदितेः । उपस्थे । अग्निः । ह । नः । प्रथमजाः । ऋतस्य । पूर्वे । आयुनि । वृषभः । च । धेनुः ॥asat | ca | sat | ca | parame | vi-oman | dakṣasya | janman | aditeḥ | upa-sthe | agniḥ | ha | naḥ | prathama-jāḥ | ṛtasya | pūrve | āyuni | vṛṣabhaḥ | ca | dhenuḥ

असत्non-being, the unreal
असत्:
Kartā
TypeNoun
Rootअसत् (प्रातिपदिक; a-सत्)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सत्being, the real
सत्:
Kartā
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक; सत् < √अस्)
परमेin the highest
परमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky/firmament
व्योमन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
दक्षस्यof Dakṣa / of skill, of the Ordainer
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
जन्मन्birth, origin
जन्मन्:
Kartā
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक; < √जन्)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap, in the bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
नःof us, our
नः:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
प्रथमजाfirst-born
प्रथमजा:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथमज (प्रातिपदिक; प्रथम + ज < √जन्)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पूर्वेin the former/earlier
पूर्वे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
आयुनिin (the) life/age
आयुनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
वृषभःbull (as a potent male)
वृषभः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धेनुःcow (milch-cow)
धेनुः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)