HomeRig VedaMandala 10Sukta 5Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.5

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)
Devata: Skambha / the Supreme support (implicitly connected with Agni’s cosmogonic function in the surrounding hymn)
Chandas: Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)

सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामेकामिदभ्यंहुरो गात् । आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीळे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥

स॒प्त म॒र्यादा॑: क॒वय॑स्ततक्षु॒स्तासा॒मेका॒मिद॒भ्यं॑हु॒रो गा॑त् । आ॒योर्ह॑ स्क॒म्भ उ॑प॒मस्य॑ नी॒ळे प॒थां वि॑स॒र्गे ध॒रुणे॑षु तस्थौ ॥

saptá maryā́dāḥ kaváyas tatakṣus tā́sām ékām íd abhí aṃhúro gā́t | āyór ha skambhá upamásya nīḷé pathā́ṃ visargé dharuṇéṣu tasthau ||

Seven firm frontiers the seers shaped in the being; and of these, one path alone the narrowness can cross. There the supporting pillar of the Highest stands in its secret seat, set in the release of the paths, in the sustaining foundations.

स॒प्त । म॒र्यादाः॑ । क॒वयः॑ । त॒त॒क्षुः॒ । तासा॑म् । एका॑म् । इत् । अ॒भि । अं॒हु॒रः । गा॒त् । आ॒योः । ह॒ । स्क॒म्भः । उ॒प॒ऽमस्य॑ । नी॒ळे । प॒थाम् । वि॒ऽस॒र्गे । ध॒रुणे॑षु । त॒स्थौ॒ ॥सप्त । मर्यादाः । कवयः । ततक्षुः । तासाम् । एकाम् । इत् । अभि । अंहुरः । गात् । आयोः । ह । स्कम्भः । उपमस्य । नीळे । पथाम् । विसर्गे । धरुणेषु । तस्थौ ॥sapta | maryādāḥ | kavayaḥ | tatakṣuḥ | tāsām | ekām | it | abhi | aṃhuraḥ | gāt | āyoḥ | ha | skambhaḥ | upa-masya | nīḷe | pathām | vi-sarge | dharuṇeṣu | tasthau

सप्तseven
सप्त:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य/कर्मपदस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
मर्यादाःboundaries, limits, ordinances
मर्यादाः:
कर्तृ (ततक्षुः इत्यस्य कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
कवयःseers, sages
कवयः:
कर्तृ (ततक्षुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
ततक्षुःthey fashioned, they hewed/constructed
ततक्षुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु)
तासाम्of those (of them)
तासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकाम्one (single)
एकाम्:
कर्म (आहुः/आहुर् इत्यस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
निपात (एव/खलु-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अभिtowards, over
अभि:
दिशा/सम्बन्ध-प्रदर्शक
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अंहुरःnarrow, constricted (one/way)
अंहुरः:
कर्तृ (गात् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअंहुर (प्रातिपदिक; ‘संकीर्ण/संकट/कुटिल’)
गात्went, proceeded
गात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगा (धातु)
आयोःof the two lives / of lifetime(s)
आयोः:
सम्बन्ध/अधिकारण (सन्दर्भे ‘जीवनयोः/आयुषोः’)
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
indeed
:
निपात (खलु/ह्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
स्कम्भःsupport, prop, pillar
स्कम्भः:
कर्तृ (तस्थौ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्कम्भ (प्रातिपदिक)
उपमस्यof the highest/uppermost, of the supreme
उपमस्य:
सम्बन्ध (नीळे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootउपम (प्रातिपदिक)
नीळेin the nest, in the resting-place
नीळे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनीळ (प्रातिपदिक)
पथाम्of paths
पथाम्:
सम्बन्ध (विसर्गे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपथ्/पन्था (प्रातिपदिक)
विसर्गेin the sending-forth, in the release/emanation
विसर्गे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक)
धरुणेषुin the supports, in the firm foundations
धरुणेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootधरुण (प्रातिपदिक)
तस्थौstood, was established
तस्थौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु)