HomeRig VedaMandala 10Sukta 34Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 10.34

Rishi: Kavasha Ailusha
Devata: Akṣāḥ as a host with a ‘king’; Ṛta invoked explicitly as the higher principle
Chandas: Triṣṭubh

यो वः सेनानीर्महतो गणस्य राजा व्रातस्य प्रथमो बभूव । तस्मै कृणोमि न धना रुणध्मि दशाहं प्राचीस्तदृतं वदामि ॥

यो व॑: सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑ । तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि ॥

yó vaḥ senānī́r maható gaṇásya rājā́ vrā́tasya prathamó babhū́va | tásmai kṛṇomi ná dhánā ruṇadhmi daśā́haṃ prācī́s tád ṛtáṃ vadāmi ||

He who is your leader of the great troop, the king and first of the band—to him I yield; I do not hold back the winnings. For ten (days/turns) I have gone eastward: this is the truth-order I declare.

यः । वः॒ । से॒ना॒ऽनीः । म॒ह॒तः । ग॒णस्य॑ । राजा॑ । व्रात॑स्य । प्र॒थ॒मः । ब॒भूव॑ । तस्मै॑ । कृ॒णो॒मि॒ । न । धना॑ । रु॒ण॒ध्मि॒ । दश॑ । अ॒हम् । प्राचीः॑ । तत् । ऋ॒तम् । व॒दा॒मि॒ ॥यः । वः । सेनानीः । महतः । गणस्य । राजा । व्रातस्य । प्रथमः । बभूव । तस्मै । कृणोमि । न । धना । रुणध्मि । दश । अहम् । प्राचीः । तत् । ऋतम् । वदामि ॥yaḥ | vaḥ | senānīḥ | mahataḥ | gaṇasya | rājā | vrātasya | prathamaḥ | babhūva | tasmai | kṛṇomi | na | dhanā | ruṇadhmi | daśa | aham | prācīḥ | tat | ṛtam | vadāmi

यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेनानीःleader of the host/army
सेनानीः:
Kartā
TypeNoun
Rootसेनानी- (प्रातिपदिक; सेना+नी ‘नेता’)
महतःof the great
महतः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमहत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
गणस्यof the troop/company
गणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootगण- (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन्- (प्रातिपदिक)
व्रातस्यof the band/host (vowed company)
व्रातस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootव्रात- (प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
बभूवbecame/has become
बभूव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृणोमिI make/do
कृणोमि:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
धनाःwealths/treasures
धनाः:
Karma
TypeNoun
Rootधन- (प्रातिपदिक)
रुणध्मिI hold back/withhold
रुणध्मि:
TypeVerb
Rootरुध् (धातु; Vedic: रुणध्- ‘to obstruct, hold back’)
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्राचीःeastern/forward (ones)
प्राचीः:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राच्/प्राची- (विशेषण-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतम्truth/cosmic order
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
वदामिI speak
वदामि:
TypeVerb
Rootवद् (धातु)