HomeRig VedaMandala 10Sukta 3Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.3

Devata: Agni (with Sūrya imagery as associated power of illumination)

कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति ॥

कृ॒ष्णां यदेनी॑म॒भि वर्प॑सा॒ भूज्ज॒नय॒न्योषां॑ बृह॒तः पि॒तुर्जाम् । ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं सूर्य॑स्य स्तभा॒यन्दि॒वो वसु॑भिरर॒तिर्वि भा॑ति ॥

kṛṣṇā́ṁ yád enī́m abhí várpasā bhū́j janáyan yóṣāṁ bṛhatáḥ pitúr jā́m | ūrdhváṁ bhānúṁ sū́ryasya stabhā́yan divó vásu-bhir aratír ví bhā́ti ||

When by his own form he confronts the blackness, bringing to birth the radiant young one, the child of the Vast Father; he sets the Sun’s beam upright, and with the riches of heaven the moving Power shines out widely.

कृ॒ष्णाम् । यत् । एनी॑म् । अ॒भि । वर्प॑सा । भूत् । ज॒नय॑न् । योषा॑म् । बृ॒ह॒तः । पि॒तुः । जाम् । ऊ॒र्ध्वम् । भा॒नुम् । सूर्य॑स्य । स्त॒भा॒यन् । दि॒वः । वसु॑ऽभिः । अ॒र॒तिः । वि । भा॒ति॒ ॥कृष्णाम् । यत् । एनीम् । अभि । वर्पसा । भूत् । जनयन् । योषाम् । बृहतः । पितुः । जाम् । ऊर्ध्वम् । भानुम् । सूर्यस्य । स्तभायन् । दिवः । वसुभिः । अरतिः । वि । भाति ॥kṛṣṇām | yat | enīm | abhi | varpasā | bhūt | janayan | yoṣām | bṛhataḥ | pituḥ | jām | ūrdhvam | bhānum | sūryasya | stabhāyan | divaḥ | vasu-bhiḥ | aratiḥ | vi | bhāti

कृष्णाम्the dark (one)
कृष्णाम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootकृष्ण- (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनीम्the swift one / the doe (metaph. dawn/cow)
एनीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootएनी- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वर्पसाwith (his) form/beauty, by radiance
वर्पसा:
करण
TypeNoun
Rootवर्पस्- (प्रातिपदिक)
भूत्became, came to be
भूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootजन्/जनय् (धातु; causative)
योषाम्the young woman / maiden (Dawn)
योषाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोषा- (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootबृहत्- (प्रातिपदिक)
पितुःof the father
पितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपितृ- (प्रातिपदिक)
जाम्the daughter/offspring
जाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजा- (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
TypeAdverb/Adjective
Rootऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)
भानुम्the beam, radiance
भानुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभानु- (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
स्तभायन्propping, supporting, making firm
स्तभायन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootस्तभ् (धातु)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)
वसुभिःwith the Vasus (bright gods/wealths)
वसुभिः:
करण
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
अरतिःthe wheel/going (course), the chariot-motion
अरतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअरति- (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भातिshines, appears
भाति:
TypeVerb
Rootभा (धातु)