Mantra 9
Sukta 10.26
Rishi: Not determined from provided excerpt (Anukramaṇī needed for RV 10.26)
Devata: Pūṣan
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
अस्माकमूर्जा रथं पूषा अविष्टु माहिनः । भुवद्वाजानां वृध इमं नः शृणवद्धवम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्माक॑मू॒र्जा रथं॑ पू॒षा अ॑विष्टु॒ माहि॑नः । भुव॒द्वाजा॑नां वृ॒ध इ॒मं न॑: शृणव॒द्धव॑म् ॥
Transliteration
asmā́kam ūrjā́ ráthaṃ pūṣā́ aviṣṭu mā́hinaḥ | bhúvad vājā́nāṃ vṛ́dha imáṃ naḥ śṛṇavad dhávam ||
Translation
May Pūṣan, mighty, protect our chariot of living energy; may he become the increaser of our plenitudes of force, and hear this our call.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्माक॑म् । ऊ॒र्जा । रथ॑म् । पू॒षा । अ॒वि॒ष्टु॒ । माहि॑नः । भुव॑त् । वाजा॑नाम् । वृ॒धः । इ॒मम् । नः॒ । शृ॒ण॒व॒त् । हव॑म् ॥अस्माकम् । ऊर्जा । रथम् । पूषा । अविष्टु । माहिनः । भुवत् । वाजानाम् । वृधः । इमम् । नः । शृणवत् । हवम् ॥asmākam | ūrjā | ratham | pūṣā | aviṣṭu | māhinaḥ | bhuvat | vājānām | vṛdhaḥ | imam | naḥ | śṛṇavat | havam
Word by Word
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्जाstrength; nourishment
ऊर्जा:
कर्तृ (as subject/agent: ‘strength/food’ as the empowering factor)
TypeNoun
Rootऊर्ज्-/ऊर्जा (स्त्री. प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (पुं. प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootपूषन् (देवता-नाम; पुं. प्रातिपदिक)
अविष्टुmay (he) protect
अविष्टु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अव् (रक्षणे) / अव् + इष्टु (आशीर्लिङ्)
माहिनःof the mighty one; of greatness
माहिनः:
सम्बन्ध (Genitival qualifier)
TypeAdjective
Rootमाहिन् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘महिमन्/महि’ से)
भुवत्being; becoming
भुवत्:
विशेषण (qualifier of the following notion)
TypeAdjective (participle)
Root√भू (भवति) → भुवत् (वर्तमान-कृदन्त/विशेषण)
वाजानाम्of prizes; of strengths
वाजानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाज (पुं. प्रातिपदिक)
वृधःthe increaser; the promoter
वृधः:
कर्तृ (apposition/epithet)
TypeNoun/Adjective
Rootवृध् (स्तुति/वृद्धि) → वृध्/वृध (कृदन्त/नाम)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (if Dat. ‘to us’) / सम्बन्ध (if Gen. ‘of us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (enclitic pronoun)
शृणवत्hearing; listening
शृणवत्:
विशेषण
TypeAdjective (participle)
Root√श्रु (श्रवणे) → शृणवत् (वर्तमान-कृदन्त)
हवम्invocation; call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (पुं. प्रातिपदिक; from √ह्वा ‘to call’)