HomeRig VedaMandala 10Sukta 23Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.23

Rishi: Vimada (Vaimada) (traditional attribution for RV 10.23)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

यजामह इन्द्रं वज्रदक्षिणं हरीणां रथ्यं विव्रतानाम् । प्र श्मश्रु दोधुवदूर्ध्वथा भूद्वि सेनाभिर्दयमानो वि राधसा ॥

यजा॑मह॒ इन्द्रं॒ वज्र॑दक्षिणं॒ हरी॑णां र॒थ्यं१॒॑ विव्र॑तानाम् । प्र श्मश्रु॒ दोधु॑वदू॒र्ध्वथा॑ भू॒द्वि सेना॑भि॒र्दय॑मानो॒ वि राध॑सा ॥

yájāmaha índraṃ vájradakṣiṇaṃ hárīṇāṃ rathyáṃ vivrátānām | prá śmáśru dódhuvad ūrdhvathā́ bhūd ví senā́bhir dáyamāno ví rā́dhasā ||

We sacrifice to Indra whose right hand is the thunderbolt, the chariot-warrior of the tawny steeds that break through limits. His beard is shaken forth; he rises upward, distributing with his hosts, dividing out the riches (of force and fulfillment).

यजा॑महे । इन्द्र॑म् । वज्र॑ऽदक्षिणम् । हरी॑नाम् । र॒थ्य॑म् । विऽव्र॑तानाम् । प्र । श्मश्रु॑ । दोधु॑वत् । ऊ॒र्ध्वऽथा॑ । भू॒त् । वि । सेना॑भिः । दय॑मानः । वि । राध॑सा ॥यजामहे । इन्द्रम् । वज्रदक्षिणम् । हरीनाम् । रथ्यम् । विव्रतानाम् । प्र । श्मश्रु । दोधुवत् । ऊर्ध्वथा । भूत् । वि । सेनाभिः । दयमानः । वि । राधसा ॥yajāmahe | indram | vajra-dakṣiṇam | harīnām | rathyam | vi-vratānām | pra | śmaśru | dodhuvat | ūrdhva-thā | bhūt | vi | senābhiḥ | dayamānaḥ | vi | rādhasā

यजामहेwe worship / we sacrifice
यजामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
इन्द्रम्Indra (as the object of worship)
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रदक्षिणम्having the thunderbolt on the right / thunderbolt-armed
वज्रदक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्र-दक्षिण (समास; प्रातिपदिक)
हरीणाम्of the tawny steeds (Indra’s horses)
हरीणाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
रथ्यम्chariot-going / chariot-worthy
रथ्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथ्य (प्रातिपदिक; ‘fit for/pertaining to a chariot’)
विव्रतानाम्of those with distinct ordinances / of the wide-ranging (ones)
विव्रतानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootवि-व्रत (समास/उपसर्गपूर्व; प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
श्मश्रुbeard, moustache
श्मश्रु:
Karma
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
दोधुवत्he shook / kept shaking
दोधुवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधू (धूञ् कम्पने) [द्विरुक्त/इंटेन्सिव्: दोधू-]
ऊर्ध्वथाupwards, aloft
ऊर्ध्वथा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वथा (अव्यय; ऊर्ध्व + -था)
भूत्became / came to be
भूत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (भू सत्तायाम्)
विapart, asunder, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
सेनाभिःwith armies / with hosts
सेनाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
दयमानःapportioning, distributing (graciously giving)
दयमानः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootदय् (दयँ दाने/अनुकम्पायाम्) → दयमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय; वर्तमान कृदन्त)
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
राधसाwith bounty / with wealth
राधसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक; ‘bounty, wealth, favor’)