HomeRig VedaMandala 10Sukta 21Mantra 8
Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 10.21

Rishi: Unknown from provided excerpt
Devata: Agni
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī (uncertain)

अग्ने शुक्रेण शोचिषोरु प्रथयसे बृहत् । अभिक्रन्दन्वृषायसे वि वो मदे गर्भं दधासि जामिषु विवक्षसे ॥

अग्ने॑ शु॒क्रेण॑ शो॒चिषो॒रु प्र॑थयसे बृ॒हत् । अ॒भि॒क्रन्द॑न्वृषायसे॒ वि वो॒ मदे॒ गर्भं॑ दधासि जा॒मिषु॒ विव॑क्षसे ॥

agne śukréṇa śóciṣorú prathayase bṛhát | abhíkrandan vṛṣāyase ví vo made gárbhaṃ dadhāsi jā́miṣu vívakṣase ||

O Agni, with your bright flame you widen the Vast. Crying out, you pour yourself as a bull-force; in our rapture you place the germ within the kindreds of our being, seeking to manifest the new birth of consciousness.

अग्ने॑ । शु॒क्रेण॑ । शो॒चिषा॑ । उ॒रु । प्र॒थ॒य॒से॒ । बृ॒हत् । अ॒भि॒ऽक्रन्द॑न् । वृ॒ष॒ऽय॒से॒ । वि । वः॒ । मदे॑ । गर्भ॑म् । द॒धा॒सि॒ । जा॒मिषु॑ । विव॑क्षसे ॥अग्ने । शुक्रेण । शोचिषा । उरु । प्रथयसे । बृहत् । अभिक्रन्दन् । वृषयसे । वि । वः । मदे । गर्भम् । दधासि । जामिषु । विवक्षसे ॥agne | śukreṇa | śociṣā | uru | prathayase | bṛhat | abhi-krandan | vṛṣa-yase | vi | vaḥ | made | garbham | dadhāsi | jāmiṣu | vivakṣase

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
शु॒क्रेण॑with the bright (radiance)
शु॒क्रेण॑:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootशु॒क्र- (प्रातिपदिक) < √शुच्/√शुचि (दीप्तौ/शौच) (व्युत्पत्त्यर्थ)
शो॒चिषाwith flame, with blaze
शो॒चिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस्- (प्रातिपदिक) < √शुच् (दीप्तौ)
उ॒रुwidely, far and wide
उ॒रु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootउरु (अव्यय/विशेषण-प्रयोग)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग)
प्रथयसेyou spread, you extend
प्रथयसे:
कर्तृ (अग्ने) सह क्रिया
TypeVerb
Root√प्रथ् (विस्तारे) / caus. प्रथय-
बृ॒हत्the great (vastly)
बृ॒हत्:
कर्म (प्रथयसे) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective (accusative used adverbially / object-qualifier)
Rootबृहन्त्- (प्रातिपदिक) < √बृह् (वृद्धौ)
अ॒भिtowards, against, over
अ॒भि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग)
क्रन्दन्roaring, crying aloud
क्रन्दन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (present active)
Root√क्रन्द् (रुदिते/नादे)
वृषायसेyou act as a bull; you grow strong/impel
वृषायसे:
कर्तृ (अग्ने) सह क्रिया
TypeVerb
Root√वृष् (वर्षणे/बलप्रदाने) denom. वृषाय-
विapart, forth, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
वःof you / for you (pl.)
वः:
सम्बन्ध (genitive: ‘your/for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
मदेin exhilaration, in intoxication
मदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमद- (प्रातिपदिक) < √मद् (हर्षे/मत्ते)
गर्भम्embryo; germ; inner seed
गर्भम्:
कर्म (दधासि)
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
दधासिyou place, you set
दधासि:
कर्तृ (अग्ने) सह क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
जा॒मिषुamong kin/households; in near relations
जा॒मिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजामि- (प्रातिपदिक) (सम्बन्धि/कुटुम्ब/निकट)
विवक्षसेyou wish to speak/utter; you intend to proclaim
विवक्षसे:
कर्तृ (अग्ने) सह क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचने) with desiderative/intentive formation विवक्ष-